confessions

ilkane musayeva

1. nəsil Yazar - Təzə Yazar -

  1. toplam entry 16
  2. takipçi 2
  3. xal 383

çəhrayı qumlu çimərlik

ilkane musayeva

foto
Bu çimərlikdəki qum müəyyən minerallar və plankton olduğundan çəhrayı rəngdədir. Son elmi araşdırmalara görə, çəhrayı rəng, qırmızı-çəhrayı bir qabığa sahib olan mikroskopik bir orqanizm olan foraminiferadan gəlir. Qum mərcan, qabıq və kalsium karbonatın qarışığıdır. Dünyada yalnız bir neçə çəhrayı qum çimərliyi mövcuddur. Bu çimərliklərin nadir olması insan əhalisi arasında cazibədarlığı və sirrini artırır. Bu çimərlik Baham adalarında yerləşir. Baş çəkmək üçün ən yaxşı vaxt dekabr ayından may ayına qədər olan dövürdür.

rhone və arve çaylarının qovuşması

ilkane musayeva

foto
Dünyanın hər tərəfində bir çox maraqlı yerlər var. Hər birinin də qəribə hekayələri var. Hamısı maraqlı görünüşlərə sahibdir və bəzilərinin necə yarandıqlarını izah etmək mümkün olmur. Bu yerlərdən biridə bir-birinə qarışmayan bu çaylardır. Rhone və Arve çayları İsveçrədə yerləşir. Və İsveçrənin ən mənzərəli yerlərindən biridir. Bu iki çay arasında müəyyən bir ziddiyyət var; biri mavi, digəri isə qəhvəyidir. Bunlar sıxlıq fərqinə görə heç vaxt tam qarışmırlar. Yalnız İsveçrədə yerləşən Cenevrədə nisbətən qarışırlar. Bu gözəl təbiət ecazkarlığının fərqinə varmamaq mümkün deyil. Bu mənzərəni görmək üçün ən yaxşı vaxt mart – iyun ayları aralığıdır.


ən qorxunc göl

ilkane musayeva
Natron Gölü

foto
Dünyada qəribə yerlər axtarırsınız? Bəs bu dəhşətli göl necə? Sanki dünyadan olmayan bu göl Tanzaniyada yerləşir. Üzərində mövcud olan duz təbəqəsi göllə əlaqədə olan bütün canlılar üçün böyük təhlükədir. Bu Afrika gölündə ölən heyvanlar kalsifikasiya yolu ilə heykəllərə çevrilir. Natrium bikarbonatın böyük həcmlərinin olması onların mumiyaya çevrilməsini təmin edir. Yüksək qələvi kolleksiyası sayəsində göl, xüsusən də yay aylarında Tanzaniyada qırmızı rəngdə görünür.

foto
Bu gölün 'Daşlaşmış göl' olaraq da bilinməsinin səbəbi budur. Bütün bu şərtlərə baxmayaraq, bura kiçik Flaminqolar üçün otlaqdır. Getmək üçün isə əvvəlcə Tanzaniyaya getməlisiniz daha sonra gölün bir hissəsi olan Rift Vadisinə bir tur bələdçisi köməkliyi ilə gedib görə bilərsiz. Bu gölü görməyə getmək üçün ən yaxşı vaxt iyun ayından avqust ayına qədərdir. Yəqin ki, gölə dalmağı fikirləşməzsiniz))

sevgi divarı

ilkane musayeva
Sevgi..
Əminəm ki, bu hiss hamıya məlumdur. Ailə fərdlərinə olan hisslərdən tutmuş heç bir qohumluq bağı olmayan insanlara belə bəslənən hisslərdəndir. Həmçinin vətənə, torpağa, heyvana, əşiyaya, mənzərəyə, fəsilə var olan və olmayan hər şeyə qarşı. Bunların içərisində qarşı cinsədə bəslənən duyğular var. Və fikrimcə insan həyatının sonuna qədər dəfələrlə sevə bilər. Və çox insanın həyatından çox sevgilər keçir. Amma əsl sevgi deyilən bir şey var. Kimimiz əsl sevgimizi tapdıqda bunun əsl sevgi olduğunu başa düşürük kimimizsə yox. Amma məncə heç kim bunu bilmir. Sadəcə bizə elə gəlir ki, əsl sevgimizi tapmışıq və bunun kim olduğunu bilirik. Mənə elə gəlir ki, ən saf və həqiqi duyğularla olan sevgi ilk sevgidir. Çünki sonra işin içinə təcrübə girir və biz sevəcəyimiz insanı seçməyə hətda axtarmağa başlayırıq. Amma sevgi axtarılaraq tapılan bir şey deyil. Bunu hal hazırda belə çoxumuz dərk etmirik.
Niyə sevgidən danışırıq? Çünki sevgi şəhəri adlandırılan Paris'dən sizə bir yeri tanıdacam bəlkə də tanıyanlar var aramızda.

foto
Parisdə romantik guşələr saysız-hesabsızdır. Hər bir cütlük burada özünəməxsus bir yer tapa bilər, amma bütün cütlüklərin gəldiyi bir məkan var – Sevgi Divarı. Hansı ki, Parisin Monmartresində yerləşir.
Divarın belə adlandırılmasına səbəb isə üzərinə göy fonda ağ yazılarla yazılmış “mən səni sevirəm” ifadəsidir. Bunun belə məhşurluq qazanması isə bu ifadənin 311 dildə yazılmasıdır. Hər bir şəxs bu divar üzərində öz doğma dilində “mən səni sevirəm” ifadəsini görə bilər. Hətda bu ifadə işarət dilində də qeyd olunmuşdur.
40 kvadrat metrlik sevgi divarı. Sevgililərə 3 rəssamdan – Danielya Bulonya, Frederika Barona və Kler Kitodan hədiyyə olaraq verilib.
Sevgi Divarı hekayəsinin tarixi çoxdan başlayır. Frederik Baronun çox maraqlı bir hobbisi var idi, o “mən səni sevirəm” kəlməsini müxtəlif dillərdə kolleksiya edirdi. Harada olmasından asılı olmayaraq o, yerli sakinlərdən bu ifadəni onun dəftərçəsinə yazmağı xahiş edirdi. Beləliklə, 10 il ərzində o, 300 dən çox dil və dialektdə bu kəlməni toplaya bildi. 1997 ci ildə isə Frederik Baron kalliqraf Kler Kito ilə rastlaşır. Elə o vaxt da Sevgi Divarı proyektinin ideyası yarandı. Sonradan da 511 plitədən 10 metr eni və 4 metr hündürlüyü olan divar quruldu.

foto
Divar yaranan kimi çox böyük məşhurluq qazandı. Müqəddəs Valentin günü burada ağ göyərçinləri buraxırlar, digər günlərdə isə yalnız quşların səsi ilə pozulan sakitlikdən həzz ala bilərsiniz.
Məkandan və zamandan asılı olmayaraq, hər zaman sevgi ilə qalın…❤️



sanki başqa planetdir..

ilkane musayeva

foto
Azərbaycanda heç bilmədiyimiz, görmədiyimiz o qədər çox gözəl yerlər var ki. Hansı ki, çoxumuz onların varlığından xəbərsizik.
Bu yerlərdən biridə Çeyildağdır. Bu qəribə yer Bakıdan cəmi 55 km uzaqlıqda, Qaradağ rayonunda yerləşir. Qeyri-adi mənzərəsi, palçıq bulaqları, qurumuş ölü torpağına görə bu dağı görənlər “bura sanki başqa bir planetdir” düşüncəsinə qapılırlar. Əslində belə yerlər Qobustan ətrafında çoxdur, amma təəssüflər olsun ki, bunlar haqda bizdə çox az məlumat mənbəyi var. Turistlər üçün isə heç yoxdur.
Bu dağa yaxın olan əraziyə dağın adı verilib. Hazırda həmin dağdan çox adının verildiyi qəsəbə tanınır. Bu dağın adı Oronim çeyil (xırda daş) və dağ (müsbət relyef forması) komponentlərindən düzəlib, “xırda daşlı dağ” deməkdir. Dağın adının verildiyi qəsəbə 1947-1950-ci illərdən neft yataqlarının istismarı ilə əlaqədar əhalinin məskunlaşması nəticəsində yaradılmış və 1951-ci ildə qəsəbə statusu almışdır. Çeyildağ qəsəbəsinin əhalisi 1,1 min nəfərdən ibarətdir.

emosiyalar

ilkane musayeva
Qorxu

Qorxu , həyatda da əhəmiyyətli bir rol oynaya biləcək güclü bir duyğudur. Bir növ təhlükə və qorxu ilə qarşılaşdıqda, mübarizə və ya döyüş cavabı vermək üçün hazır vəziyyətdə olur insan.
Əzələləriniz gərginləşir, ürək sürətiniz və tənəffüsünüz prosesiniz artır və sizi ya təhlükədən qaçmaq
ya da vuruşmaq üçün hazırlayır.
Bu ətrafınızdakı təhdidlərlə effektiv mübarizə aparmağa hazır olduğunuzu təmin etməyə kömək edir. Bu növ duyğu ifadələrini belə təsvir etmək olar:
Üz ifadələri : gözlər genişlənir və çənəni geri çəkilir
Bədən dili : təhlükəni gizlətməyə və ya qaçmağa çalışır
Fizioloji reaksiyalar : sürətli nəfəs və ürək döyüntüsü olur.
Əlbətdə ki, hamı eyni şəkildə qorxu yaşamır. Bəzi insanlar qorxuya qarşı daha həssas ola bilər və müəyyən vəziyyətlər və ya obyektlər bu duyğulara səbəb ola bilər.
Qorxu təcili bir təhdidə emosional cavabdır. Gözlənilən təhdidlərə və ya potensial təhlükələr haqqında düşüncələrimizə bənzər bir reaksiya da inkişaf etdirə bilərik və ümumiyyətlə narahatlıq kimi düşündüyümüz budur. Sosial narahatlıq , məsələn, sosial vəziyyətlərdən gözlənilən bir qorxu əhatə edir.
Bəzi insanlar, əksinə, qorxu doğuran vəziyyətləri axtarırlar. Həddindən artıq məşq və digər həyəcan təbiətdən qaynaqlana bilər, lakin bəzi insanlar bu cür hissləri inkişaf etdirir və hətta xoşlayırlar.
Bir qorxu obyektinə və ya vəziyyətinə yenidən məruz qalmaq, uyğunlaşmaya səbəb ola bilər, bu da qorxu və narahatlıq hisslərini azalda bilər.
İnsanların tədricən onları idarə olunan və təhlükəsiz bir şəkildə qorxutduğu şeylərə məruz qaldıqları məruz qalma terapiyasının arxasındakı fikirdir. Nəticədə qorxu hissləri azalmağa başlayır.
Hamımızın qorxuları var. Çalışmalıyıq ki, qorxularımızın fərqində olaq və bunu idarə etməyə yəni qorxduğumuz şeyin eslində qorxmağa dəyər olmadığını dərk etməliyik.

emosiyalar

ilkane musayeva
Kədər
Kədər, tez-tez xəyal qırıqlığı, ümidsizlik və aşağı əhval-ruhiyyə ilə xarakterizə olunan keçici emosional vəziyyət kimi təyin olunan başqa bir duyğudur .
Digər duyğular kimi, kədər də bütün insanların zaman-zaman yaşadığı bir duyğudur. Bəzi hallarda, insanlar depresiyaya çevrilə biləcək uzun və ağır kədər dövrlərini yaşayırlar . Kədər bir sıra yollarla ifadə edilə bilər: ağlamaq, səmimi əhval-ruhiyyə, sakitlik, nasazlıq və s. kimi.
Kədərin növü və şiddəti əsas səbəbindən asılı olaraq dəyişə bilər və insanların bu cür hisslərin öhdəsindən necə gəlmələri də fərqlənə bilər.
Kədər çox vaxt insanları digər insanlardan uzaqlaşdırır, özü özünü müalicə etməyə çalışır və mənfi düşüncələrə fokuslanmaq kimi proseslərə səbəb olur. Bu cür davranışlar əslində kədər hisslərini artıra və duyğuların müddətini uzada bilər. Yəni kədərli insanın depresiyadan yayınması o qədər də mümkün deyil.

emosiyalar

ilkane musayeva

foto

Yaşadığımız və başqaları ilə qarşılıqlı münasibətlərimizə təsir edən bir çox fərqli duyğu növü var. Bəzən bu hissləri idarə etdiyimiz kimi görünə bilər. Hər an etdiyimiz seçimlər, həyata keçirdiyimiz hərəkətlər və hisslərimiz yaşadığımız duyğuların təsiri altındadır. Fəaliyyətlərimizi və hobbilərimizi onların təşviq etdikləri duyğulara əsasən seçirik. Duyğuları dərk etmək həyatı daha asan və sabit bir şəkildə idarə etməyə kömək edə bilər.
Psixoloqlar eyni zamanda insanların yaşadıqları fərqli duyğu növlərini də müəyyənləşdirməyə çalışdılar. İnsanların hiss etdikləri hissləri təsnifləşdirmək və izah etmək üçün bir neçə fərqli nəzəriyyə ortaya çıxdı.
Əsas duyğular
1970-ci illərdə psixoloq Paul Eckman, bütün insan mədəniyyətlərində yaşadıqlarını irəli sürdüyü altı əsas duyğuları müəyyən etdi. Müəyyən etdiyi duyğular xoşbəxtlik, kədər, nifrət, qorxu, təəccüb və qəzəb idi. Daha sonra qürur, xəcalət və həyəcan kimi şeyləri daxil etmək üçün əsas duyğular siyahısını genişləndirdi.
Duyğuların birləşdirilməsi.
Psixoloq Robert Plutchik rəng çarxı kimi işləyən “duyğular çarxı” kəşf etdi. Duyğular fərqli hissləri formalaşdırmaq üçün birləşdirilə bilər, necə ki, digər rəngləri yaratmaq üçün rənglər qarışdırılır. Eləcə də yeni hissləri ifadə etmək üçün məlum duyğuları birləşdirərək yeni duyğular yaratmaq olar.
Bu nəzəriyyəyə görə, daha təməl duyğular tikinti blokları kimi bir şey göstərir. Daha mürəkkəb, bəzən qarışıq duyğular, əsas duyğuların qarışıqlarıdır. Məsələn, sevinc və güvən kimi təməl duyğular sevgi yaratmaq üçün birləşdirilə bilər.
2017-ci ildə edilən bir araşdırma, əvvəlcədən inanılandan daha çox təməl duyğuların olduğunu göstərir. Milli Elmlər Akademiyasının protokolunda dərc olunan araşdırmada tədqiqatçılar 27 fərqli duyğu kateqoriyasını müəyyənləşdirdilər.
Tədqiqatçılar tamamilə fərqli olmaq əvəzinə, insanların bu duyğuları bir törəmə boyunca yaşadıqlarını tapdılar. Duyğuların bəzi əsas növlərini daha yaxından nəzərdən keçirək və onların insan davranışlarına təsirini araşdıraq.
Xoşbəxtlik
Müxtəlif fərqli duyğuların növlərindən olan xoşbəxtlik insanların ən çox olmağa səy göstərdiyi duyğudur. Xoşbəxtlik tez-tez məmnunluq, sevinc, ləzzət, məmnuniyyət və rifah duyğuları ilə xarakterizə olunan xoş bir emosional vəziyyət kimi müəyyən edilir.
Xoşbəxtlik mövzusunda aparılan tədqiqatlar 1960-cı illərdən bəri bir sıra fənlər daxilində, o cümlədən müsbət psixologiya kimi tanınan psixologiyanın bir hissəsində xeyli artmışdır . Bu cür duyğu bəzən belə ifadə olunur: üz ifadəsi gülümsəmək kimi, bədən dili rahat bir duruş kimi, səs tonu səliqəli, xoş bir danışma üsulu kimi.
Xoşbəxtliyə töhfə verən şeylərin həqiqətləri çox daha mürəkkəb və daha yüksək fərdiləşmişdir. Keçmişdən insanlar xoşbəxtliyin və sağlamlığın bir-birinə bağlı olduğuna inandılar və araşdırmalar xoşbəxtliyin həm fiziki, həm də zehni sağlamlıqda rol oynaya biləcəyi fikrini dəstəklədi.
Xoşbəxtlik artan uzunömürlülük və artan ailə məmnuniyyəti də daxil olmaqla müxtəlif nəticələrlə əlaqələndirilmişdir. Əksinə, bədbəxtlik müxtəlif sağlamlıq nəticələri ilə əlaqələndirilmişdir.
Məsələn, stres, narahatlıq, depresiya və tənhalıq, iltihabın artması və ömrün azalması kimi şeylərlə əlaqələndirilib.
Yəni, nə qədər xoşbəxt olsaq o qədər xəstəliklərdən uzaq olarıq. Hər şeydə müsbət nəsə axtarmağa çalışsaq, pis tərəfin görməyə bu qədər çox meyilli olmasaq xoşbəxt ola bilərik. Mənə görə xoşbəxt olmaq bir seçimdir. Xoşbəxt həyatla bağlı düşündüklərimi yazdığım bir post var istəsəniz profildən baxa bilərsiniz. 🙂

ən yüksək kəndə gedək..

ilkane musayeva

foto

Doğma yurdumuzun bir çox gəzməli, görməli yerləri var. Hansıki yalnız xaricilərin deyil, özümüzündə heyranlıqla gəzə biləcəyi guşələr. Bu gün sizlərə Xınalıq kəndindən danışacam. Biz həmişə xaricə getmə həvəsində oluruq. Məndə onlardan biriyəm. Amma fikrimcə hamımız heç olmasa bir dəfə ölkəmizin hər bir guşəsində olmalıyıq. Bu gün Xınalığa səyahət edək.
Xınalıq dünyanın ən yüksək yaşayış məntəqələrindən biridir. Dəniz səviyyəsindən 2350 metr yüksəklikdə yerləşir. Bu kənd 5000 illik tarixə malikdir. Kənd, Bakı şəhərindən 225 km məsafədə, Quba şəhərindən isə 57 km cənub-qərbdə yerləşir. Kəndin adının onun tarixi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Xınalıq adı günəş çıxanda onun qarşısında yerləşən dağın rənginə uyğun verilmişdir. Kəndə yerli əhali öz dilində Kətiş deyir. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən, hətta dünyanın müxtəlif ölkələrindən də bu kəndi görməyə gələnlərin sayı çoxdur və artır.
Kəndə gələn turistlər təklif olunan kirayə evlərdə qala bilərlər.
Kəndin ətrafında çox sayda bulaqlar və mağaralar var. Kənddən 14 km məsafədə isə Şah yaylağı yerləşir.
Xınalıqdan 7 kilometr məsafədə olan Tufandağın ətəyində 3500 metr hündürlüyündə 3 müxtəlif göl yerləşir. Göllər bulaq suyu və qar hesabına yaranmışdır. Amma göllərin arasındakı gözəgörünməz əlaqə onların birləşmiş qablar kimi eyni səviyyədə qalmasına səbəb olur.
Xınalığın qəribə aurası var. Kəndə səyahət edənlər də sanki burda doğmalaşır. Xınalıq səyahəti zamanı tanış olan, münasibət quran və münasibətlərinin davamlılığını saxlayan neçə neçə insanlar, hətta burada ömürlərini birləşdirən çox insanda olub hansıki hərəsi dünyanın bir ucundan gəlib burda tanış olub ailə həyatı qurublar. Turistlərin eləcədə ölkəmizin müxtəlif bölgələrindən buraya gəlib, burda tanış olub evlənənlər çox olduğu üçün hətta bu kəndə “bəxt açan kənt” deyirlər.
Həmçinin burada fərqli toxuculuq texnikasınan istifadə olunur. Xınalıqda yun ilə toxunan şallar bütün regionunda məşhurdur.
Xınalıq Azərbaycanın qədimliyinin notlarını, arxaik çalarları özündə yaşadan tarixi yurdlarındandır. Dağlar zirvəsində yerləşən Xınalıq obası özündə ucalığı, böyüklüyü, mərdliyi və dəyanəti qoruyur. Tariximizin isə canlı bir parçasıdır.
Xınalıqda kəndin müxtəlif inkişaf mərhələlərinə aid arxeoloji və etnoqrafik materiallar, xalçalar, gil və mis qablar, daş kitabələr, kitablar və daha bir çox əşyalar var. 12-ci əsr məscidi, 15-ci əsr məscidi və dağlar arasında bir neçə qədim qəbiristanlıq kimi tarixi yerlər vardır. Erkən insanların bir çox qədim müqəddəs mağarası vardır. Xınalığın sakinləri ənənəvi həyat tərzini qoruyub saxlamışlar. Toy, yas və digər mərasimlər, bir nəsildən digərinə miras qalan ayinlərlə ciddi şəkildə keçirilir.
Amma burada olan memarlıq abidələri arasında məscidlərin xüsusi yeri var.
Cümə məscidi Xınalığın ən böyük tikililərindəndir. Kənddə Şeyx Salbuzbaba məscidi, Qəmik məscidi, Cabbar baba piri, Möhüc baba piri, Xıdır Nəbi piri və Qüllə pirləri vardır.
Bu yerlər müqəddəsləşdirilmiş ziyarət yerləridir. Xınalıq ərazisində 31 türbə və ziyarətgah vardır. Onların 16-sı İslam dövrünə aiddir, qalanı isə islamaqədərki inanclarla bağlı olub və əhali tərəfindən qorunub saxlanmışdır.
Xınalıq öz dili olan yeganə kəntdir. Ancaq UNESCO bu dili ciddi təhlükə altında olan dillər siyahısına daxil edib. Artıq Xınalığın özündə belə bu dildə çox az adam danışır. Ancaq, dilin həyatda qalmasına ümid var. 300 şagirdi olan Xınalıq orta məktəbində Azərbaycan və ingilis dillərindən başqa Xınalıq dili də keçirilir.
Təmiz havasına görə Xınalıq həm də uzunömürlülər məskəni hesab edilir.
Avqust ayı Xınalıqda bal mövsümünün başlanğıcı kimi qeyd olunur. Yerli bal unudulmaz dadı və iyi ilə fərqlənir. Yerli insanlar deyirlər ki, Xınalıq balı bir çox xəstəliklərin müalicəsi üçün vasitədir. Payızda isə keçi əti mövsümünü xüsusi zövqlə qeyd edirlər.
Təbiət bu yurda özünəməxsus gözəllik bəxş edib. Avropanın ən yüksək yaşayış məskənlərindən olan Xınalığın başının üstü, demək olar ki, ilboyu buzlaqlarla örtülü olur.
İlin çox vaxtı Xınalığa getmək mümkün olmur. Çox zaman qar artıq payızda, sentyabr ayında yağmağa başlayır. Qışda isə temperatur -21 dərəcəyə qədər enə bilir.
Sərt hava şəraiti nəticəsində təkcə yol bağlanmır, həm də icmanın iqtisadi baxımdan əsas sütununu təşkil edən çobanlar qoyun-quzularını aşağı, daha isti ərazilərə köçürməli olurlar.
Buradan belə nəticəyə gələ bilərik ki, əgər rahat getmək istəsək bunun üçün ən yaxşı vaxt elə yay aylarıdır.


galata kulesi

ilkane musayeva

İstanbul dedikdə ağıla ilk gələnlərdən biri də Qalata qülləsidir. Dünyanın ən qədim tarixi abidələrindən hesab edilən Qalata 528-ci ildə Bizans imperatoru Anastasius tərəfindən gəmilər üçün fənər qülləsi olaraq inşa edilib. 1204-cü ildə IV Səlib yürüşü zamanı ağır zərbələr alan qüllə 1348-ci ildə Cenevizlilər tərəfindən “İsa Qalası” adı ilə bərpa olunub. 1445-1446-cı illərdə burada qüllə ucaldılıb.
İstanbulun Osmanlılar tərəfindən işğalından sonra yəni 1453-cü il mayın 29-da Qalata qülləsinin açarı Cenevizlilər tərəfindən Fatih Sultan Mehmedə təqdim edilir. Həmin il iyunun 1-də isə qüllə tamamilə Osmanlı İmperatorluğuna təslim olunur.
Qüllə 1509-cu ildə baş verən və osmanlılar tərəfindən “kiçik qiyamət” adlandırılan zəlzələ zamanı ciddi zərər görüb. Lakin o zamanın tanınmış memarlarından biri olan Hayreddin tərəfindən yenidən qurulub. Osmanlı Sultanı III Muradın dövründən 1579-cu ilədək qüllə rəsədxana kimi fəaliyyət göstərib. XVI əsrdə isə İstanbulun Kasımpaşa limanında işləyən xristian müharibə əsirlərinin sığınacağı olub.
XVII əsrin birinci yarısında dövrün elm adamlarından olan Hazerfen Ahmet Çelebi taxtadan düzəltdiyi qartal qanadları ilə Qalata qülləsindən İstanbulun Üsküdar istiqamətində uçub. Bu uçuş avropalıların marağına səbəb olub. Dünyanın bir çox yerində bu hadisə ilə bağlı hələ də yazılar və videogörüntülər saxlanılır.
1717-ci ildə İstanbulda tez-tez baş verən yanğınlar səbəbindən Qalata yanğına nəzarət qülləsi olaraq istifadə olunmağa başlayıb. Buna baxmayaraq, XVII əsrin ortalarında və 1831-ci ildə qüllədə baş verən iki yanğın nəticəsində o, ciddi zərər görür. 1875-ci ildə İstanbulda baş vermiş güclü fırtına isə qüllənin üst hissəsini tamamilə dağıdır. 1965-1967-ci illərdə tikilinin dağılmış hissəsi yenidən inşa edilir və Qalata qülləsi hazırki görünüşünü alır.
Qalata qülləsinin ümumi hündürlüyü 70 metrdir. Divarların qalınlığı 3.75 metr, diametri isə 15 metrə yaxındır. Qüllənin zirzəmisində yerləşən çuxurlarda aparılan araşdırmalar zamanı burada insan sümüklərinə rast gəlinib. Bu da bir vaxtlar qüllənin zirzəmisinin zindan kimi istifadə edildiyini göstərir. Aparılan hesablamalara görə, bu tarixi tikilinin çəkisi 10 min tondur.
Qalata qülləsi ilə bağlı bir çox rəvayətlər var. Onlardan biri, romalılar dövründən günümüzədək gəlib çatan hekayəyə görə, Qalata qülləsinə bərabər çıxan iki sevgili qarşılarına çıxacaq bütün çətinliklərə baxmayaraq, evlənir. Lakin əfsanəyə görə, sevgililərdən biri qülləyə daha əvvəl çıxıbsa, onda bu tilsim pozulur.
İstanbulun ən əhəmiyyətli memarlıq nümunələrindən biri olan Qalata qülləsinin yerləşdiyi tarixi Qalata bölgəsi romalıların zamanında şəhərin 14 məhəlləsindən 13-cüsü olub. Böyük Konstantinin vəfatından sonra burada dəfn edilməsini istəməsi bu yerin o vaxtlar necə vacib məkan olduğuna işarədir.
Hazırda Qalata qülləsi İstanbula gələn turistlərin ziyarət etdikləri ilk məkandır. Bu tarixi tikilinin ən yüksək nöqtəsindən isə İstanbul sahili başda olmaqla, Haliç bölgəsi və boğaza qarşı gözəl mənzərə var.
Və UNESCO qülləni 2003-cü ildə Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısına daxil edib.

moda anlayışı

ilkane musayeva
Moda anlayışı..

İndi isə gəlin modadan danışaq. Moda nədir? Modanı davamlı izləyən və ya izləməyən hər kəs moda kəlməsinin sadəcə geyim tərzini ifadə etdiyini düşünur. Bəziləri isə bu ifadəni çox istifadə etmələrinə baxmayaraq,nə mənaya gəldyini tam olaraq bilmir. Gəlin tez-tez eşitdiyimiz bu sözün mənasını tam anlayaq.
Moda sözünün kökü latın sözü olan “modo” sözündən götürülüb .Bu söz latıncada “elə bu dəqiqə” bunla yanaşı “ölçü, tərz, obraz, hədd” mənasını verir. Moda söz mənasıyla cəmiyyətin istehlak trendlərini təyin edən istehlak anlayışı olaraq müəyyənləşdirilir. İtalyancada isə dəyişiklik ehtiyacı olaraq cəmiyyətin həyatına girən müvəqqəti yenilik olaraq qəbul edilir. Modanın bir digər mənası da müəyyən bir müddət təsirli olan ictimai bəyənmə,bir şeyə qarşı göstərilən həddindən artıq maraqdır. Moda anlayışı həmçinin hal - hazırki dövrə aid insan bədən növünü də əks etdirir. Məsələn, qədimdə dolu bədən formaları daha gözəl hesab olunurdu, XXI əsrin əvvəllərində isə incə bədənli insanlar gözəl sayılırdı.
Bəs moda sadəcə geyim sektorundadırmı?

Əksəriyyətin belə düşünməsinə baxmayaraq qeyd etmək lazımdır ki,moda teatr, musiqi, ədəbiyyat, yemək, memarlıq kimi bir çox sahələrdə də yer almaqdadır. Məsələn, hardasa 2-3 il bəlkə də 4 il bundan əvvələ qədər kitab oxuyan insanlar cəmiyyətimizdə az idi. Və düşünürəm ki ,əksəriyyət “kaş ki, kitab oxumaq da moda olsaydı” başlığı altında yazılan statusları xatırlayır. Və zaman gəldi #shareyourbooks kompaniyası başladı və artıq hər kəs öz kitabının şəkilini çəkib sosial şəbəkələrdə paylaşmağa başladı .Cəmiyyətdə yeni bir trend dalğası yarandı .Və nəhayət kitab oxumaq da moda oldu. Çoxları indi düşünəcək ki,moda üçün kitab oxumağın nə mənası var. Bir şey moda xatirinə edilirsə “xeyirsizdir” düşüncəsi cəmiyyətimizdə populyar düşüncədir. Bunun isə səbəbi əksəriyyətin moda sözünün mənasını bilməməsidir . Halbuki moda insanın düşüncə və zövqlərinin dəyişməsi nəticəsiylə qəbul edilə bilən bir məfhumdur. Məsələn biri gəlir bu yeniliyi gətirir ,gələn yenilik cəmiyyət tərəfindən sevilir və bu moda halını alır. Bu səbəblə moda xatirinə belə olsa kitab oxumaq faydalıdır. Çünki moda belə olsa ,sevmədiyimiz şeyləri etməyimiz qeyri-mümkün olardı .
Evinizdəki xalçalardan eynəklərinizə, elektronikadan getdiyiniz filmə qədər – hər şey mövcud, ya da keçmiş bir modanın təzahürüdür. Ümumi olaraq, “istehlak” anlayışı da deyə bilərik. Yəni, nəyi necə istifadə etməli olduğumuzu təyin edən yazılmamış qanunlardır. Lakin hər kəs öz qanununu özü yazır. Hər kəsin stili özünün modasıdır.
Bu gün 20-ci, 40-cı, 50-ci, 60-cı, 70-ci illər hər yeni sezonda təkrar-təkrar danışılsa da, 1937-ci ildə İngilis tarixçisi James Laver'ın dəbə olan baxışı hər şeyi ifadə edir: “dəb 5 il əvvəl utanmaz, 1 il əvvəl cəsarətli, 1 il sonra köhnəlmiş, 10 il sonra iyrənc, 20 il sonra gülməli, 30 il sonra əyləncəli, 50 il sonra qəribə, eyni zamanda çox xoş, 70 il sonra ccəledici , 100 il sonra romantik, 150 ildən sonra gözəl qəbul edilir. “
İndi isə gəlin modanın sırf geyimlə əlaqəli tərəfinə baxaq. Ətrafda modadan söhbət açan jurnallar, qəzetlər onu göstərir ki, bir çoxları üçün moda bəhsi və ya daha doğrusu modanın özü həqiqətən də maraqlıdır. Görəsən moda həqiqətən də bu qədər önəmlidirmi, yoxsa, biz onu bu qədər böyüdürük?
Hər kəs üçün moda fərqli bir tərzdə qəbul edilir. Kimin üçünsə moda, sadəcə maraqdır, kimisi üçünsə zəruri. Kimlər üçün bu sadəcə işdir, bəziləri üçünsə bunun heç bir önəmi yoxdur. Kimi onu həyatın bir çox sahələri üzərində zövqün allahı zənn edir, kimi üçün isə moda mədəniyyətin daha bir qolu, forması sayılır, hansı ki, insan yolunda və ən əsası da ki, geyimində üzə çıxır. Moda tərz və geyim yolunda müəyyən qaydalar qoyur. Burdan da belə çıxır ki, modayla gedənlər “dəbli şəxslər”, bununla ayaqlaşmayanlar isə “dəbsiz” adlandırılırlar. Mən isə bununla heç razı deyiləm. Bəli, ola bilsin ki, moda hansısa qaydalar qoyur, bəs modanı yaradan kimdir ki ?
Şəxsən mənim fikrimcə şərt deyil ki, insan daima modanı izləsin və dəblə geyinsin. Məncə insan özünə nə yaraşırsa onu da geyinməlidir. Təbii ki, bunun üçün də bir çərçivə var. Dedik ki, “moda tez-tez dəyişir”. Bu nə deməkdir? Bu, o deməkdir ki, kimlərsə öz fantaziyalarındakıları həyata keçirib, hansısa yeniliyi ərsəyə qoyub, nəyisə dəbə gətirirlər. Və yaxud da heç fantaziyalar da olmasın, insan hər an, hər daim nəsə görür və bu an insanın ağlından o qədər şeylər keçir ki. Axı, hal-hazırda həyat və yaradıcılıqları ilə maraqlandığımız, yeri gəldiyində adı keçən sahədə dahi belə adlandırdığımız dizaynerlər, modelyerlər də adi bir insandırlar. Sadəcə nəsə düzüb-qoşmaq, bir yenilik ortaya atmaq onların işidir.
Hər sezon bizlər üçün yeni bir şeylər təklif olunur. Məhz, təklif olunur! Bizim isə öz növbəmizdə nəyisə seçib seçməmək kimi bir haqqımız var, hətta, nəyəsə nəsə qatıb, yeniləşdirmək kimi də bir gücümüz yəni ideyalarımız, fantaziyalarımız var.
Hər halda bir stil var ki, oda klasadır ki, heç vaxt moddan düşmür.
Bernard Şou deyir ki, “moda idarə edən bir epidemiyadır”. Bəlkə də bu həqiqətə uyğundur. Amma, biz özümüzü buna məcbur saymasaq, bəlkə də, bu xəstəliyə tutulmarıq.
Mən demirəm ki, bizlər modadan imtina etməli, bunu rədd etməliyik. Xeyir! O modanı ərsəyə gətirənlər öz sahələrinə peşəkar olan dizayner-modelyerlərdir, hansı ki, onlar bir sezonu hansısa bir rəngdə görürlər və bunu da öz işlərində həyata keçirirlər və həmin rəng də həmin sezon dəbdə olur – bu da bizə təklif olunur! Bunu istəyib istəməmək isə öz əlimizdədir. İstəməsək də izləyə bilərik. İzləmək isə tamam başqa məsələdir.
İnsanlar var ki, məsələn bu sezonun rəngi mavidirsə, bütün qarderobunu yeniləyib, hər şeyini mavi ilə əvəz edir. Məncə bu çox gülüncdür. Bəlkə, biz özümüz özümüzə nəsə təklif edək?! Nə üçün biz hamıdan kopyalamalı, hamının geyindiyini geyinməli, hamının etdiyini etməliyik? Bizim də öz zövqümüz, öz tərzimiz var.! Hər birimiz individual şəxslərik. Təsəvvür edin, maviyə bürünmüş, eyni tipli geyinmiş hər kəsin fonunda sən nə iləsə fərqlənirsən. Sən tamam başqasan. Bu fikir də xahiş edirəm səhv başa düşülməsin. Bir çoxları da “fərqlənmək” sözü eşidəndə elə bilirlər ki, bunun üçün xüsusi “əndrabani” bir şey geyinməlidir, hansı ki, ətrafdan baxanda bu insan həqiqətən də çox pis, vulqar görünür. Buna da diqqət yetirmək lazımdır.
Ən başlıcası budur ki, sənin obrazın sən özünsən! Sənin geyimin sənin daxili aləmini əks etdirir. Modanın ardınca qaçanda isə bəzilərimiz bunu unuduruq və buna görə də bəzən bayağı, şit görünüş alırıq.
Zövqlə geyinmək böyük məharətdir. Üstəlik nəzərə alsaq ki, zövq hissi bizə təbiət tərəfindən verilməyib, biz özümüz onu tərbiyələndiririk.
Əslində fərqlənsək də, fərqlənməsək də, dəbdə oldu-olmadı, qısacası bizə nə yaraşırsa onu da geyinək. Əsl qadın, əsl şəxs belə də etməlidir. Nəinki geyim, eləcə də aksesuarlar, çantalar və s.
Bir də unutmayaq ki, moda sadəcə olaraq bir yöndür, hansı ki bizə seçim hüququ verir. Biz modanı izləyərək, hər zaman özümüz olaraq qalmalıyıq. Ancaq bu yolla, biz həqiqətən də gözəl və təkrarolunmaz ola bilərik.
Hər-halda dəblə ayaqlaşsaq da ayaqlaşmasaq da bir şeyi də unutmamalıyıq ki, hər şeyin bir həddi var və hər şey həddini aşmadıqca gözlədir.
1

qız qalası

ilkane musayeva

foto
Qız qalası — Bakının, eləcə də Abşeronun ən möhtəşəm və sirli memarlıq abidəsidir. Qala qədim qala divarlarının cənub-şərq hissəsində, dənizkənarı parkın yaxınlığında yerləşən tarixi abidədir. Uca qüllə şəkilli bu nadir abidənin açılmamış tarixi-memarlıq problemləri çoxdur. Qalanın daxili hissəsi 8 mərtəbəyə bölünür. Hər mərtəbə yonma daşlarla tikilmiş, günbəz formalı tavanla örtülmüşdür. Mərtəbələr bir-birinə divarların içində tikilən daş pilləkənlərlə birləşir. Gün işığı qalaya içəri tərəfi daha geniş olan dar pəncərəyə bənzər mağzallardan düşür. Birinci mərtəbədə qalın divarların içərisində oyuqlar var, bunlar daxili diametri 30 sm olan dulusçuluq borularıdır. İkinci mərtəbədə diametri 13.5 sm olan quyu var. Abidənin hündürlüyü 28 m, diametri 16-16.5 m-dir. Qalanın divarlarının qalınlığı aşağıda 5 m, yuxarıda 4 m olmaqla silindrik hissədən və ona bitişik bütöv çıxıntıdan ibarət orijinal quruluşa malikdir.
Yaranışından əsrlər, illər keçməsinə baxmayaraq maddi mədəniyyət tariximizin ən görkəmli abidələrindən biri olan Qız qalası hələ də sirli-sehrli qalmaqdadır. Bu abidə ətrafında müxtəlif versiyalar irəli sürülsə də, rəvayətlər danışılsa da, onun nə zaman və hansı məqsədlərlə tikilməsi dəqiq məlum deyil. Bəzi alimlərin gəldiyi nəticəyə görə, qala hərbi təyinatlı olub və Azərbaycanın şimal sərhədlərindən – Dərbənd qalasından başlanan müdafiə-istehkam tikililəri kompleksinin bir hissəsidir. Lakin alimlər hələ də Qız qalasının sirlərini aça bilməyiblər. Bu baxımdan abidənin mənşəyi və funksiyası ilə bağlı hələ çox tədqiqat aparılmalıdır.
Qalanın nə vaxt tikilməsi ilə bağlı da birmənalı qənaət yoxdur. Qız qalasının rəsədxana məqsədilə inşa edildiyi, qədimdə buradan göy cisimlərinin müşahidə olunduğu da bildirilir.
Qalanın cənub-qərb hissəsində kufi (ərəb) əlifbası ilə bunlar yazılıb: “Məsud ibn Davudun qalası”. Daşların növünə və vəziyyətinə görə alimlər belə güman edirlər ki, bu kitabələr Qız qalasının divarlarına təxminən XII əsrdə bərpa işləri zamanı əlavə edilib. Sonuncu dəfə qala 1960-cı ildə bərpa olunub. Qalanın qeyri-adi forması və orijinallığı Azərbaycan alimlərinin marağına səbəb olur.
Tarixi mənbələr bildirir ki, Qız qalasının indiki adı nisbətən yenidir. Bəzi sənədlərə əsaslanaraq söyləmək olar ki, XIX əsrə qədər bu tikili “Xunsar” adlanıb. Yəqin ki, bu adın mənşəyi yunanların sitayiş etdiyi Asaru və romalıların Osiris adlandırdığı tanrının adından törəyib.
Bu tikilinin “Güzə qalası” adlandırılması haqqındakı rəy də maraqlıdır. Güzə qalası işıq və od tanrısının məbədi olub, qədim türk tayfaları, yaxud tayfa birlikləri ona sitayiş edib.
“Qız qalası” adı, yəqin ki, tikilinin “müdafiə” keçmişi ilə bağlıdır, çünki bir vaxtlar o, Bakının əsas qalası funksiyasını yerinə yetirirdi. Tarixin bütün çoxsaylı hücum cəhdlərinə baxmayaraq, qala heç zaman fəth olunmayıb.
Hərçənd qalanın ətrafında “dolaşan” çoxsaylı əfsanələr onun adını daha çox romantik hekayətlərlə bağlayır. Qız qalasının yaranması haqqında xeyli rəvayət və uydurmalar dolaşır. Onların əksəriyyəti “qız” sözü ilə əlaqədardır. Əfsanələrin birində deyilir ki, bir şah qızını sevmədiyi adama ərə verməyi qərara alır. Başqasını sevən qız özünü bu aqibətdən xilas etmək və atasını fikrindən daşındırmaq üçün atasından bir qüllə tikməyi və tikinti qurtaranadək gözləməyi xahiş edib. Lakin şah tikintinin başa çatması ərəfəsində belə öz fikrini dəyişmir və onda qız qalaya çıxaraq özünü dənizə atır. Bundan sonra onun dəyib parçalandığı qayaya “qız daşı” adı verilir. Nişanlı qızlar buranı ziyarət edir, daşın üzərinə gül qoyurdular.
Bu əfsanənin başqa bir versiyası da var hansı ki, qız özünü dənizə atdıqdan sonra sevgilisi padşahı öldürərək onun intiqamını alır. Lakin bir müddət sonra su pərilərinin qızı xilas etdiyini öyrənir. Tezliklə sevgililər bir-birini tapır və evlənirlər. Əfsanə həm də sübut edir ki, bir vaxtlar Xəzər dənizinin suları Qız qalasının ətəyinə çatırmış.
Qız qalasıyla bağlı əfsanə Azərbaycanda bir çox poema və teatr tamaşalarının mövzusu olmuşdur. 1940-cı ildə böyük bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəyli həmin əfsanənin motivləri əsasında ilk Azərbaycan baleti olan Qız qalası baletini yazmışdır. Balet ilk dəfə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında səhnələşdirilmişdir.
Qız qalası 1992-2006-cı illərdə 1 və 250 manatlıq, 2006-cı ildən 10 manatlıq və 5 qəpiklik pul əskinaslarında təsvir edilmişdir.
2010-cu ildən etibarən, hər il Qız Qalasının yaxınlığında Heydər Əliyev Fondunun, “Qız Qalası” Bədii Qalereyasının, Bakı Müasir İncəsənət Muzeyinin və “İçəri şəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun təşkilatçılığı ilə “Qız Qalası” Beynəlxalq incəsənət festivalı keçirilir.
Bu gün Qız qalasını tədqiq edən hər hansı bir şəxs qalanın qaya süxurları üzərində inşa edildiyini müşahidə edə bilər. Həmçinin aydın olur ki, qalanın çox dəbdəbəli yuxarı hissəsi və çox sadə, hamar aşağı hissəsi var. Qalada illər boyu çox sadə bərpa işləri aparılıb və indi qala qədim və yeni tikinti işlərinin qarışığından ibarətdir.
Qız Qalası 1964-cü ildən muzey kimi fəaliyyət göstərməyə başlamış, 2000-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.

qadınlar öz hüquqlarını bilməlidir.

ilkane musayeva
Dünyada insan hüquqları, onların müdafiəsi, xüsusilə qadın hüquqları ilə bağlı aparılan tədbirlər bu gün önəmli yerlərdən birini tutur.
Lakin buna baxmayaraq son illərdə qadına qarşı olan zorakılığlar artmışdır. Düşünürəm ki, buna səbəb qadınların öz hüquqlarını bilməməsindən irəli gəlir.
Mənim üçün ən qaranlıq bir şey odur ki, Azərbaycanda bir şəxs təcavüzə uğrayırsa, burada təcavüzçünün deyil, təcavüz qurbanının şərəfi ləkələnmiş sayılır. Bu, böyük bir bədbəxtçilikdir bir xalq üçün əgər orda qurban şərəfsiz hesab olunursa, ləkələnmiş hesab olunursa, qurban düşünürsə ki “mənim axırım necə olacaq”, təcavüzçü düşünmürsə ki “mənim axırım necə olacaq, mən necə çıxacam bu işin içindən, mən insanların içinə necə çıxacam”. Bunu təcavüzçü fikirləşmir, bunu nəyə görəsə həmişə qurban fikirləşir və mənə elə gəlir ki , bir xalq olaraq bu bizim faciəmizdir, əgər biz qurbana sahib çıxmaq əvəzinə onu damğalamağa hazırıqsa bu sadəcə faciədir. Sonra bu kimi halların artma səbəbin sorğulayırıq. Halbuki özümüzü nəyi müdafiə etdiyimizi sorğulamalıyıq. Əgər bir qadın təcavüz edilirsə, daha sonra o ailəsi tərəfindən namusum təmizlənsin deyib həmin məxluqla evləndirilməməlidir. Evliliyin hər şeyə çarə olmadığını insanlara izah etmək lazımdır. 2011 ci ildə artıq qızların nigah yaşı 18-ə qaldırıldı və qızların zorla nigaha məcbur edilməsi cinayət hesab olunur. Buna baxmayaraq bəzi rayonlarda, kəndlərdə buna əməl etmirlər. 15 yaşında qız uşağı təcavüzə uğrayır və ailə namusu təmizlənsin deyə həmin təcavüzkarla övladını evləndirir. Təcavüzkarı cəzalandırmağı düşünmür belə, əvəzində övladını onunla evləndirərək cəzalandırır.
Birinci növbədə valideynlərə izah olunmalıdır ki, evlilik cinayət məsuliyyətini aradan qaldırmır. Yəni insanlar evliliyi öz xilas yolu kimi görməməlidir. Yəni təcavüzçülər deyim, cinayətkarlar deyim, “evlənəcəm, ört-basdır edəcəm, işin altından çıxacam” məsələsi olmamalıdır. Evliliyin cinayət faktını aradan qaldırmadığını insanlara izah etmək lazımdır. Hansısa qadın təcavüz olunanda günahı onda axtarılır ki, gecə o saatda orda o geyimdə olmamalıydı, nəsə eliyibki onun başına gəlib. Hələ bəzi qadınların bu ifadəni qurması daha acınacağlıdır. Artıq başa düşün ki, hamının öz seçimi öz həyatı var. Kim necə istəsə geyinə, hara hansı saatda istəsə gedə bilər. Bəs az yaşlı qız uşağlarının təcavüz olunması necə onların nə günahı var. Sadəcə qız uşağı olaraq dünyaya gəlmələri. Qadınlar bilməlidir ki, onu təcavüz edən ilə evlənmək məcburiyyətində deyil. İstəmədiyi tanımadığı adamla evlənmək məcburiyyətində deyil. Körpəsini sırf qız olduğu üçün abort etmək məcburiyyətində deyil. O sənin bətnindədir və sadəcə sən qərar verə bilərsən buna heç kim səni məcbur edə bilməz. Heç bir qadın üz vermədi deyə qətlə yetirilməməlidir. Heç bir qadın şiddət gördüyü halda evliliyini davam etdirməli deyil. Bu kimi hadisələr cəmiyyətdən çox ailədə formalaşır. Çünki cəmiyyət ailələrdən ibarətdir hər bir ailə sağlam və savadlı düşüncədə olsa həqiqətəndə biz bu gender bərabərliyini tam anlamıyla görə biləcəyik. Bunlarında başında yenə qadın durur. Övladını böyütmə tərzi durur. Bəsdi artıq qızsan olmaz deyib, oğlansan eləməlisən, belə vur, belə söyüş söy dediniz. Siz bəlkə də uşağdı nə başa düşür deyib, əyləncə yaradırsınız özünüzə amma bu deyilənlər hərəkətlər hamısı o uşağın beynində formalaşır. Əsla demirəm qız uşağlarını üstün tutun oğlan uşağlarını göz ardı edin. Sadəcə olaraq bərabər olduqlarını, öz seçimləri ola biləcəylərini, nə deyərlərlə yaşamamağı öyrədin övladlarınıza ki, gələcəkdə oğlanlar təcavüçü, qatil, qızlar isə qurban olmasınlar.
Valideynlərlə iş aparılmalıdır. Onlara izah olunmalıdır ki, dünyanın axırı deyil. Yəni istənilən halda öz övladının arxasında olmalısan və əgər birinci növbədə valideyn dəstəyi olduqda cəmiyyət də həmin övladı qəbul etməyə, belə deyim, onunla barışmağa, onunla razılaşmağa hazır olur. Düzdür, mən burada qəbul etmək deməzdim, çünki burada qurban bir səhv etməyib ki, onun nəyinisə qəbul etsin. Amma valideynlərin ən çox qorxduğu şey odur ki, onların övladı cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməz, amma mən dəfələrlə şahidi olmuşam ki, əgər valideyn öz övladına sahib çıxırsa, dəstək olursa, cəmiyət də dəstək olmağa daha çox hazır olur. Və birinci növbədə valideynlərə tövsiyə edərdim ki, istənilən halda övladın yanında olsunlar. Uşağın hüquqları, övladın hüquqları daha üstündür və müxtəlif strukturlarla kompleks təlimlər görülməlidir. Yəni bir nəfərlə bunu həll etmək mümkün deyil.

qəribə qadağalar

ilkane musayeva

foto
Bildiyimiz kimi bütün ölkələrin özünə xas adət - ənənələri, mədəniyyəti, qayda – qanunları var. Yalnız bəzi ölkələr var ki, onlarda bəzi qəribə qadağalar var. Düşünürəmki sizində marağınıza səbəb olacaq. Gəlin Türkiyədən başlayaq. Türkiyədə 80 yaşından yuxarı olan insanlar pilot olmaq hüququndan məhrum edilib.
Bu arada Azərbaycanda qəribə qadağalara rast gəlmədim. Əgər bildiyiniz elə bir qadağa varsa, yorum hissəsində yaza bilərsiniz.
İndiana ştatında insanların kiminsə dalınca danışmasına icazə verilmir.
İngiltərədə qadınların ictimai nəqliyyat vasitələrində şokolad yəmələrinə icazə verilmir. Həmçinin üzərində kraliçanın təsviri olan markanın baş aşağı yapışdırılması xəyanət hesab edilir.
Yunanıstanda uşaqların “PC computer” oyunları oynaması qadağandır.
Avstraliyada azyaşlıların siqaret alması qadağandır. Bunun qəribə tərəfi isə çəkmələrinin sərbəst olmasıdır.
Avstraliyada heyvanlara yemək adlarının ləqəb kimi qoyulması qadağandır.
Samoada kişinin öz həyat yoldaşının doğum gününü unutması cinayət hesab edilir.
Fransada “yad planetli” oyuncağının satışı qadağandır. Həmçinin orada donuzlara Napoleon adı qoymaq qadağandır.
İtaliyada artıq çəkidən əziyyət çəkən insanlara sintetik parçadan olan paltar geyinmək qadağandır.
Sinqapurda metroda saqqız çeynəmək olmaz, buna əməl etməyən şəxs həbs olunur. Bəzi mənbələrə görə isə ümumiyyətlə saqqız çeynəmək qadağandır.
Almaniyada avtobanda hərəkət edən zaman yanacaq çəninizdə benzin qurtararsa, sizin qanunla olan problemləriniz həll edilir.
Barselonada küçələrdə çimərlik geyimi ilə gəzmək qadağandır.
Tayland banknotlarında nüfuzlu şəxslərin rəsmləri həkk olunub. Əgər təsadüfən bu pulları kimsə tapdalasa ciddi məbləğdə cəzalana bilər.
İsveçrədə bazar günü camaşır asmaq olmaz.
Böyük Britaniya qanunvericiliyinə görə, deputatın parlament binasında ölməyi qadağandır.
Londonda yoluxucu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanların taksidən istifadə etmələri qadağandır. Bununla yanaşı quduz olmuş itləri və yaxud cəsədləri taksidə aparmaq qanunsuzluq hesab edilir.
ABŞ'ın Florida ştatının Pensakoloda şəhərində yerli sakinin cibində 10 dollardan az pulu varsa, şəhərə çıxa bilməz.
Avstraliyanın Viktoriya ştatında bazar günləri çəhrayı rəngli şalvar geyinmək qadağandır.
Şotlandiyada inək saxlayan və otaran şəxslərin sərxoş olmaları qanunla qadağan edilib.

xoşbəxt həyat

ilkane musayeva

foto
Xoşbəxt həyat nədir? Xoşbəxt həyat necə olmalıdır sizcə? Bu sual haqqında hər kəsin düşüncəsi çox fərqlidir. Tək bir cavabı yoxdur. Niyə? Çünki xoşbəxtlik nisbi anlayışdır. Sənə görə xoşbəxtlik hovuzun kənarında oturub günəşdən zövq almaqdır. Mənə görə böyük bir dondurmanı evimin balkonunda huzurla yeməkdir.

Hər şeydən əvvəl xoşbəxt bir həyat problemsiz həyat demək deyil. Yaşadığımız andan zövq almaq deməkdir. Həmin anı yaşayarkən gülümsəməkdir. Həyata qarşı daha enerjili və pozitiv ola bilmək xoşbəxtlik deyil sizcə? Xəyal qurmaq xoşbəxtlik içində. Gəlin birlikdə gözəl, xoş bir xəyal quraq, nə deyirsiniz?

Hava günəşlidir, çantamızı hazırladıq və evdən çıxdıq. Özümüzlə yeməyə bir şeylər götürdük və sakit bir parka getdik. Otun üstünə oturduq və təbəssümlə səmaya baxmağa başladıq. O an orda olduğumuz üçün çox xoşbəxtik. Çantamızdan yeməklərimizi çıxarıb yedik və biz yeyərkən günəş və səma bizi izlədi. Sonra kitabımızı oxumağa başladıq. Yüngül bir küləkdə səhifələr arasında gəzinərkən həyatdan zövq almağa başladığımı düşündüm. Fikrimcə bu xoşbəxtlikdir.

Bu xəyal gözəl deyil? Zaman-zaman belə xəyallar hamımızın ağlından keçər. Bu sadəcə bir misaldır. Həyatın bizə təqdim etdiyi hər an bizim üçün xoşbəxtlikdir. Hər andan zövq ala bilərik. Yaşadığınız şeylər sizin üçün xoş bir həyatdır. Bəzən keçirdiyimiz pis günlər olur, onların içində belə bizim üçün bir hədiyyə gizlidir. Bununla bağlı çox gözəl bir ifadə var:
“Həyatdan zövq almaq üçün gözləməyə ehtiyac yoxdur, hər anımızdan zövq almaq kifayətdir.”

Xoşbəxt olmaq bir seçimdir. Xoşbəxt həyat bizim əlimizdədir. Sadəcə bu zövqü yaşamağı bilməliyik. Hər anımızdan zövq almağa elə indi başlayaq.
3

psixologiya elmi

ilkane musayeva

foto

Psixologiya ağıl və davranışın öyrənilməsidir. İnsanların düşüncə tərzinə, hərəkət etmələrinə və hiss etmələrinə təsir edən bioloji təsirləri, sosial təzyiqləri və ətraf mühit amillərini əhatə edir.
Psixologiyanı daha zəngin və daha dərindən öyrənmək insanlara öz hərəkətləri ilə yanaşı digər insanları daha yaxşı anlamaqda da kömək edə bilər.

Psixologiya qədim yunan dilindən götürülüb mənası “ psixika haqqında elm” deməkdir. Psixologiya elminin predmeti mürəkkəb və çoxcəhətlidir.
Psixologiya elmi həm də fəaliyyət və ünsiyyətin psixoloji problemlərini öyrənir. Psixologiya beyində obyektiv aləmin subyektiv surəti kimi əmələ gələn psixikanın faktları, qanunauyğunluqları və mexanizmləri haqqında elmdir. Hər bir elimin predmetini özünə məxsus hadisələr təşkil edir. Bu hadisələrdən bəziləri olduqca mürəkkəb, çətin dərk olunan hadisələrdir. Psixologiya elminin predmetini təşkil edən hadisələr də məhz özünün mürəkkəbliyi və çətin başa düşülməsi ilə fərqlənir. Bu hadisələr hələ qədim zamanlardan insanların diqqətini cəlb etmiş və bu sahədə müxtəlif fikirlərin, görüşlərin meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur. Psixologiyanın öyrəndiyi həmin hadisələr psixi hadisələr adlandırlmışdır. Psixi hadisələrin təsnifi və onun strukturu müxtəlif mövqelərdən şərh olunmuşdur. Bu sahədə daha çox diqqəti cəlb edən psixi hadisələr üç qrupa ayrılmışdır. 1. Psixi proseslər 2. Psixi hallar 3. Psixi xassələr
Psixi proseslər insan davranışının ilkin tənzimləyicisi kimi meydana çıxır. Psixi proseslərə duyğu, qavrayış, hafizə, diqqət, təfəkkür, təxəyyül, hisslər və iradə daxildir. Psixi proseslərin müvafiq başlanğıcı, gedişi və sonu vardır.
Psixi proseslər də üç qrupa ayrılır: idrak prosesləri, emosional proseslər, iradi proseslər.
İdrak prosesləri gerçəkliyi dərk etmək, gerçək aləm haqqında məlumatların dərk edilməsi və işlənməsi ilə bağlı psixi proseslərdir. Bunlara duyğular, qavrayış, hafizə, diqqət, nitq, təfəkkür və təxəyyülü aid etmək olar.
Emosional proseslərə insanların gerçəkliyə münasibətləri ilə bağlı olan hisslər daxildir. Gerçək aləmdə baş verən hər hansı bir hadisə insanda müsbət və mənfi emosiya yarada bilir və nəticədə onun fəaliyyətinə müvafiq təsir göstərir.
İradi proseslərin də insanın həyatında rolu az deyil. İnsanın qərar verməsi, çətinlikləri aradan qaldırması və öz davranışını idarə etməsində iradi proses aydın şəkildə özünü göstərir.
Psixi hallar isə bütövlükdə insanın psixi vəziyyətini xarakterizə edirlər. Onlar da psixi proseslər kimi özlərinin istiqamətinə, dinamikliyinə, nisbi davamlılığına, intensivliyənə görə fərqlənirlər. Həmçinin psixi hallar psixi proseslərin gedişinə və nəticələrinə təsir göstərə bilər. Yəni onların fəaliyyətini gücləndirə yaxud da ləngidə bilər. Psixi hallara dirçəliş, məyusluq, qorxu, ümidsizlik, ruhdan düşmə, gümrahlıq və s. aid etmək olar.
Psixi xassələr isə daha doğrusu şəxsiyyətin psixi xassələri isə yüksək davamlılığı və sabitliyi ilə fərqlənirlər. Psixi xassələrə şəxsiyyətin istiqaməti, dinamik cəhətlərinin xarakteristikası, xarakteri və qabiliyyətləri aiddir.
Psixoloqlar belə nəticəyə gəlmişlər ki, bu xassələrin inkişaf səviyyəsi, həmçinin psixi proseslərin inkişaf səviyyəsi və psixi halların üstünlüyü insanın təkrarolunmazlığını təmin edir.

Bütün bunları nəzərə alaraq psixologiyaya bir elm kimi belə tərif vermək olar: Psixologiya obyektiv gerçəkliyin beyində əks olunmasından ibarət psixi hadisələr, onların yaranma və inkişaf qanunları haqqında elmdir.
5