dil öyrənməyin yolları

shabi
Yeni bir dil öyrənmək asan iş deyil. Bir neçə dildə danışmağı bacarmaq isə xüsusi bacarıq tələb edir. Planetimizdə elə insanlar da var ki, 2 deyil, 5 deyil, onlarla dil bilirlər. Çoxumuz üçün mümkünsüz olsa da, “hiperqlot” adlanan bu şəxslər bütün dünyanı öz qabiliyyətlərilə heyrətləndirməyi bacarırlar.
Tələffüzlə başlayın
Xarici dilin öyrənərkən ortaya çıxan çətinliklərdən biri yaddaşla bağlıdır. İlk baxışdan, minlərlə söz və onlarla qrammatik qaydaları öyrənmək və ən əsası onları yadda saxlamaq çətin görünə bilər.
Əslində yaddaşınızı yoxlasanız görəcəksiniz ki, tələffüz edə bilmədiyiniz sözləri yadda saxlamaq xeyli çətindir. Xarici dilin öyrədilməsi məhz buna görə də tələffüzlə başlayır. Xarici dil öyrənməyin çətinliklərindən biri odur ki, tələffüz edilməsi çətin olan sözlərlə doludur. Bu çətinliyi önləmək üçün qulaqlarınızı lap əvvəldən məşq elətdirməlisiniz. Bəs bunu necə etmək lazımdır? Bu mərhələ, qulaqlarınızı xarici dildəki səsləri eşitməyə öyrəşdirməklə başlayır. Daha sonra isə tələffüzlə bağlı vəsaitlərlə öz tələffüzünüzü məşq elətdirməlisiniz. Deməli, ilk öncə siz qulaqlarınızı xarici dildəki yeni səslərə öyrəşdirməlisiniz, daha sonra isə ağzınızı məşq elətdirərək onları tələffüz etməyə çalışmalısınız. Bunun digər faydaları da olacaq: dinləmə qabiliyyətiniz yüksələcək, nitqiniz yaxşılaşacaq, sözləri daha sürətlə öyrənəcəksiniz. Xarici dildəki səsləri yaxşı qavramalı – onların öz dilinizdəki səslərdən necə fərqləndiyini başa düşməli, bütün tələffüz qaydalarını bilməlisiniz.
Tərcümə etməyin
Xarici dili öyrənməyə başladıqda, ana dilini düşüncənizdən silməlisiniz. Lap elə ilk gündən bunu edə bilərsiniz. Məsələn, sözləri şəkillərlə öyrənə bilərsiniz. Onların anlamını dərk etmək üçün tərcüməsini yadda saxlamağa ehtiyac yoxdur. Qrammatikanı isə müəyyən sözlərin və ya cümlələrin müəyyən hissələrinin buraxıldığı sadə tapşırıqlarla öyrənə bilərsiniz. Bir sözlə, qrammatikanı və sözləri öyrənərkən onları yenidən öz dilinizə tərcümə etməyə çalışmadan sadəcə cümlələri düzgün qurmağa, fikrinizi çatdırmağa çalışa bilərsiniz. Müəyyən söz ehtiyatı və qrammatik biliklər qazandıqdan sonra, esselər yazmağa, televiziya proqramlarına baxmağa və kitab oxumağa başlayın.
Ilk 1000 söz!
Müasir linqvistik tədqiqatlar göstərir ki, hər hansı xarici dildə ən çox işlənən 1000 sözü öyrənsəniz, bu sizə rast gəldiyiniz hər mətnin 70%-ni anlamağa imkan verəcək. Növbəti 1000 sözü öyrəndikdə, bu göstərici 10%, daha 1000 söz öyrəndikdə isə 4% artacaq. Bundan səmərəli şəkildə istifadə edin. Məsələn, əgər səyahət etmək üçün öyrənirsinizsə, sizə elmi terminlər lazımdırmı? Yaxud əgər elmi məqalələr oxumaq istəyirsinizsə, işgüzar dilə ehtiyac varmı? Dili öz ehtiyaclarınıza uyğun öyrənmək sizin öyrənmə prosesinizin vaxt baxımından səmərəliliyini xeyli artırır.

cde vitaminləri

shabi
C-vitamini
C-vitamini - askorbin turşusu vitaminlərin ən geniş yayılmış formasıdır. Askorbin turşusu qan yaranmasına təsir göstərir, zəhərlənmədən xilas olmaqda orqanizmə kömək edir. C vitamini bir çox bitkilərin tərkibində daha çox olur: itburnu, kələm, turp, bibər, pomidor, yaşıl soğan, yaşıl noxud, portağal, limon, mandarin, alma, moruq və.s. Həmçinin dalaq, qaraciyər, at südündə C vitamini vardır. C vitamininin çatışmazlığı zamanı sinqa xəstəliyi əmələ gəlir. Sinqa zamanı təngnəfəslik, fiziki zəiflik, tez yorğunluq, əsəbilik, yuxulama kimi hallar baş verir. Qan damarları kövrək olur və dəridə qanaxma başlayır, dişlərin dibi qanayır və tədricən tökülür. Xəstəlik, hətta, ölümlə nəticələnə bilir. Sinqa xəstəliyi C vitamini qəbul etməklə tez bir zamanda müalicə olunur. Yaşlı adamın C vitamininə gündəlik təlabatı: yüngül işlə məşğul olanlarda 75-100 mq, ağır işlə məşğul olanlarda 200-300 mq-dır. Bəzən C vitaminini «müqavimət vitamini» də adlandırırlar.
D vitamini
D vitamininin çatışmazlığı uşaqlarda raxit xəstəliyinə səbəb olur. Bu zaman uşaq gec boy atır, skelet düzgün formalaşmır, yəni orqanizmdə fosfor və kalsium duzlarının mübadiləsi pozulduğundan sümüklərin tərkibində duzlar çatışmır. Belə uşaqların ayaqları əyri olur, başı çox böyüyür, döş qəfəsi düzgün inkişaf etmir, qarın normadan çox böyüyür. Həmin uşaqlar zəif olduqlarından digər xəstəliklərə də tez tutulur. Bu vitaminin orqanizmdə çoxluğu da qorxuludur. Belə ki, bu zaman müxtəlif orqanlarda çoxlu kalsium toplanır. D vitamini balıq yağında, qaraciyərdə, toyuq yumurtasının sarısında daha çox olur. Günəş şüasının təsiri altında da uşaqların orqanizmində D vitaminin əmələ gəlməsi güclənir.
E vitamini
E vitamini hormonların, xüsusən cinsiyyət hormonunun sintezini gücləndirir. Bu vitamin ən çox dana ətində, kərə yağında və yumurta sarısında olur.

vitaminlər

shabi
Vitaminlər

Vitaminlər – üzvi birləşmələr olub, insan və heyvanların qidasının zəruri hissəsidir. Vitaminlərin əsas mənbəyi bitki mənşəli qidalardır. Lakin onlar, həmçinin balıq və ət məhsullarında, süddə, yumurtada da vardır. Qidanın tərkibində vitaminlər olmadıqda orqanizmin funksiyası pozulur və xəstəliklə - avitaminozla (sinqa, raxit, qanaxma, boyatmanın ləngiməsi) nəticələnir.

A vitamini

A vitamini bir sıra biokimyəvi proseslərdə iştirak edir. Ən çox gözün görmə qabiliyyətinə təsir göstərir. Onun çatışmazlığı toyuq korluğu xəstəliyinə səbəb olur. A vitamini, həmçinin orqanizmdə normal boyatma üçün zəruridir. Ən çox qaraciyər, yer kökü, pomidor, qırmızı istiot, yonca və qozda olur.

B vitamini

B qrupu vitaminlərinə B1, B2, B6, B12 vitaminləri daxildir. Onlar bitki və heyvan mənşəli bir çox məhsulların tərkibində olur.

B1 vitamini maddələr mübadiləsinin bir sıra proseslərinə təsir göstərir. O, orqanizmdə sinir sistemi fəaliyyətinin normallığı üçün zəruridir. Orqanizmdə bu vitamin olmadıqda ağır avitaminoz "beri-beri" xəstəliyi yaranır. B1 vitamini qəbul etməmiş insanlarda 1-3 aydan sonra yüngül yorğunluq, arıqlama baş verir. B1 vitamini ən çox pivə mayasında, buğdada, arpada, paxlada, düyü və vələmir yarmasında, qaraciyərdə, yumurta sarısında olur. Yaşlı insanın gündəlik norması 2-3 mq-dır. B12 vitamini daha çox istifadə edilir. Bu vitamin orqanizm üçün çox zəruri olan nuklein turşuları sintezində iştirak edir. Orqanizmdə çatışmazlığı qanazlığına səbəb olur.

necə immunitet artırmaq olar

shabi
Orqanizmin xəstəliklərlə mübarizə aparması üçün immun sisteminin güclü olması vacibdir. Son günlər yayılan viruslar, xəstəliyə tutulan insanlar arasında daha çox immun sistemi zəif olanların dünyasını dəyişməsi immuniteti gücləndirməyin nə qədər vacib olduğunu bir daha gündəmə gətirir.
Sağlam olmaq üçün nə etməliyik? Birinci növbədə immun sistemi zəiflədən yeməkləri tanıyıb onlardan imtina etmək lazımdır. Bunlara ağ çörək, şirniyyatlar, çipslər, qazlı içkilər, konserv məhsulları, bişirmə zamanı yanmış yeməklər aiddir. Ümumiyyətlə, imkan daxilində təbii ərzaqlara üstünlük verilməlidir, sənaye üsulu ilə hazırlanmış qidaların tərkibindəki qatqılar immunitetə mənfi təsir edir.

Hər yemək qəbulundan əvvəl meyvə, salat və tərəvəzlərin qəbulu, hər dəfə yalnız 1 növ yeməyin yeyilməsi və qida məhsullarının bir-birinə qarışdırılmaması önəmlidir. Ət yeməklərini çox yeməyə vərdiş etməyin, mədəni yeməklə tam doldurmayın, acmamış yemək yeməyin, doymamış süfrədən durun. Yemək zamanı göyərtilərdən, soğandan, sarımsaqdan bol istifadə edin. Meyvəni ya yeməklərdən yarım saat əvvəl, ya da 2 saat sonra yeyin.

Hər gün açıq havada 2 saata yaxın gəzmək bədənin müqavimətini artırır.

İmmunitetin ən əsas düşmənlərindən biri də əsəb gərginliyidir. Özünüzü əsəb və stresdən qoruyun. Yeməkdən sonra ya 1 stəkan qatıq, ya da kefir içməyə vərdiş edin, bu, bağırsaq mikroflorası üçün önəmlidir. Yayda 2 litr, qışda 0.8 litr çiy su için. Gündə 1 stəkan bal şərbəti için, ona alma sirkəsi də qarışdırılsa daha yaxşıdır. Gündə 1 xörək qaşığı qara zirə yağı içmək immuniteti artırır. Çobanyastığı, cökə, dazıotu, bağayarpağı, biyan kökü, andız, udi hindi, güldəfnə, məkkəgülü, zəfəran, zəncəfil, darçın, dəvədabanı, bibəriyyə, adaçayı, solmazçiçəyi, ballınanə, kəklikotu, itburnu, qatırquyruğu kimi bitkiləri növbəli şəkildə çay kimi dəmləyib içdikdə və ya 10 gün müddətində gündə 3 stəkan İmmunotea çayı qəbul etdikdə immun sistemi gücləndirmiş oluruq.

insan bədəni haqqında

ilkane musayeva
insan bədəni haqqında
foto
İnsan bədəni haqqında

🧠BEYİN🧠
🔸Sinir impulsları saatda 270 km sürətlə hərəkət edir.
🔸Beynin fəaliyyət göstərməsi üçün ona 10 vatlıq lampanın çalışmasına lazım olan qədər enerji lazımdır.
🔸İnsan beyninin hüceyrəsi istənilən enlopediyanın tutduğu informasiyadan daha artıq informasiya tuta bilir.
🔸Qan dövranı sisteminə daxil olan oksigenin 20%-ni beyin istifadə edir.
🔸Gecələr beyin gündüzdən daha aktiv olur.
🔸İQ göstəricisi azaldıqca insan daha çox yuxu görür.
🔸Beyin özü ağrı hiss etmir.
🔸Beynin 80%- i sudan ibarətdir.

👤ORQANİZMİN FUNKSİYALARI👤

🔸Asqırmağın sürəti saatda 160 km təşkil edir.
🔸Öskürməyin sürəti bəzən saatda 900 km-ə çata bilər.
🔸Qadınlar kişilərdən 3 dəfə çox gözlərini qırpırlar.
🔸Ayaqlarda təxminən 500 min tər vəzisi yerləşir ki,onlar da gün ərzində bir litrə yaxın tər ifraz edə bilir.
🔸İnsan bütün ömrü boyu bir hovuzun yarısını doldura biləcək qədər tüpürcək istehsal edir.

DAXİLİ ORQANLAR

🔸Ən böyük daxili orqan nazik bağırsaqdır.
🔸Mədədə olan turşu bir ülgücü əridə bilər.
🔸İnsan bədənindəki damarların ümumi uzunluğu 96 min km-dir.
🔸Mədə bütünlüklə hər 3-4 gündən bir yenilənir.
🔸Qadınların ürəyi kişilərdən daha sürətlə döyünür.
🔸Qaraciyərin 500-dən artıq funksiyası var.
🔸Aortanın diametri su sulamaq üçün istifadə olunan şlanqın diametrinə bərabərdir.
🔸Ürəyə də yer olsun deyə sol ciyər sağ ciyərdən balacadır.
🔸Daxili orqanların bir neçəsini götürərək də yaşamağa davam etmək olar.
🔸Böyrəküstü vəzilər insanın bütün həyatı boyu ölçülərini dəyişir.

qarabağdan son namə

admin
Qarabağdan son namə: Mən Azərbaycanam ! (Esse)
Öz sərinliyi və rəngarəngliyi ilə, bütün fəsillərdən seçılən payız fəslində salamlayıram ,bir parçası olduğum Azərbaycanı...Necəsiniz mənsiz?28 ildir ki,Səndən ayrı qalmışam.Bu mənim, Sənə neçənci məktubumdur ,bilmirəm...İtirmişəm sayını...
Bu illər ərzində ,ayriliq mahnısı pərişan halımın həmdəmi olub.Mənim Sənsiz nələr keçirdiyim,həsrətdən necə qıvrıldığım, bu mahnının sətirlərinə hopub.
Fikrindən, gecələr yata bilmirəm,
Bu fikri başımdan ata bilmirəm.
Neyləyim ki,sənə çata bilmirəm,
Ayrılıq ayrılıq ,aman ayrılıq!
Hər bir dərddən olan, yaman ayrılıq!
Hisslərim mənə deyir ki,bu məktubum ,sonuncudur,bu payız,başqa payız olacaqdır...O payız ki,bitirəcək ayrılığı,qovuşduracaq məni Sənə.Bütöv Azərbaycan olacaqsan!
Bilirəm ki,mənə qovuşmaq üçün can atırsan!Ayrılığın bitəcəyindən ümüdimi üzərkən,son olanlar ümid çiçəymi yenidən cücərtdi.
30 ilə yaxındır ki,qoparıblar məni Səndən...Bir körpəni ananın,isti qucağından qoparan kimi...Bu illər ərzində bilirsən ki,Səndən çox incidim,çarəm məktub yazmağa çatdı...Məktublarıma da susdın,cavabsız buraxdın!!Aldatdı ,ermənpərəst ölkələr Səni...Uzatdılar ayriliğı ifadə edən, illərin sayını.Bağrımı dəldi,yağıların təpik izləri...Qəlbən incidim,məni düşmən əlində qoyub gedənlərə,Sənə...Məgər vətənsiz ,vətən olardı?Məgər mən sənin, bir parçan deyildim ?Şəhid oldu çiçəyin...Xarı Bülbülü düşmən ayaqları əzdi,tapdaladı...Övladlarının tərk edilmiş yurd-yuvaları dağıdıldı,yandırıldı...Mədəniyyət beşiyi olan Şüşasız necə mədəniyyətini,musiqini inkişaf etdirdin axı sən,Azərbaycanım?...Bir hissən məhbusda olarkən, necə azad oldun Sən?
Çal – çağır, toy- düyün səsi qulağıma gəldikcə,təəccüblənirdim...Sənin bu laqeydliyinə,mənim yoxluğuma olan soyuqqanlığına dözə bilmirdim. Toyda ,el şənliklərində” Qarabağ” mahnısının səsi qulağıma gələndə ,yaralı qəlbim qanayırdı...
Tar- çamanda dil açan,
Canım – gözüm Qarabağ!
Səndə ürək, məndə can,
Şirin sözüm Qarabağ!
Axı mənsiz,mən düşmən tapdağında olarkən,qız – gəlinin, düşmən əlində olarkən,uğrumda şəhid olan, oğullarının ruhları rahatlıq tapmayarkən necə belə oxuya bilərdin? Mən əzilərkən ,Sən dikəldin,inkişaf etdin...Mən talan olurkən ,kənardan yad-yalan kimi necə baxa bildin?İncitmədi səni Səxavətin,Qədirin, Seyidin , Cabbarin ruhu? Nədən Bülbülün ,Nətavanın güllələnmiş heykəli dil açmadı? Mənim qalalarım yada məxsus olarkən,dağılmış məscidlərdə donuz saxlarkən necə belə soyuqanlı ola bildin?
Özümün yanmağını bilmədim, mən Sənin laqeydliyinizə yandım .Məscidlərində azan səsi yerinə donuz səsi gəldi ... Talanan yurd , əzilən gül ,dağılan evlər və hasarlar, təhqir olunan məzar daşları heç nə demədi Sənə? ...
Mən illər ərzində bu inciklə yaşadım ,bağışla ki, sənin haqqında belə düşünmüşəm...Daha yaz bilmirəm kövrəldim...Həsrətdən üzülmüş ürəyim əsir...Sözüm bitməsə də,dayanmaq məcburiyyətindəyəm...Yazmağı dayandırarkən,nisgilli qəlbimə dərman olan bir mahnı könlümdən keçdi...Bilirsən hansı mahnı ?Alim Qasımovun ifasın da “Xatirədir “mahnısı...Bu ifa da¸kədərli halımın həmdəmidir.
Niyə yanır bu ocaq,.
Yanıb külü qalacaq.
Bilmirəm nə olacaq?
Olanı xatirədir !
Məktubumu davam etmək məcburiyyətindəyəm...Bu illər ərzində ,yarımçıq qalan məktublarım da olub...Məktubumun bu hissəsində ayrılıqdan nisgildən deyil,keçirdiyim ümid və sevinc hisslərimdən yazacağam...Bu səhər ,eşıtdim ki,müharibə başlayıb!Qəhərdən yaza bilmirəm!Bu o demək ki,işğalda olan torpaqlarını azad etmək üçün hərəkətə keçmisən!Eşidəndən gözümün yaşı dayanmır!
Dilini bilmədiyim yağılar, yaman təşvişə düşüb ...Ora- bura vurnuxurlar ...Nə edim?Əlim yox vuruşam ..Vuruşam ki,Sənə tez qovuşam,birləşəm.
Sinəmdə üçrəngli bayrağın dalğalancağını düşündükcə həyacanda bütün vücudum titrəyir...
Anbaan mənə yaxınlaşırsan ! Nəfəsinin istiliyini ,ayağının səsini ,köksümdə dalğalanacaq üçrəngli bayrağın fəxr hissini indidən duyuram...
Bilirsən, payız fəslindən necə zəhləm gedirdi .Ona görə dağlar daim duman olduğundan, Sənə baxa bilmirdim...Amma indi ,payızı elə çox sevdim ki...Payız mənə Səni gətirir...Payızın baharlı anları,yetim qalan ruhuma sevinc gətirir , yanan qəlbimə su çiləyir...
Üzərimdən yağı düşmənləri qovarkən,topunu , mərmini əskik etmə!Düşünmə ki ,köksümü yaralarsan...Mən Sənsiz yaralı idim,talanarkən yaralı idim...Mənfur düşmən üzərimdə rəqs edərkən,şənlənərkən əzab çəkirdim,anbaan ölürdüm...
Qarabağ Azərbaycandır !Mən Azərbaycanam! Hələ dillərdə əzbər olmuş bu ifadə,taqətdən düşmüş dizlərimə taqət, ağlamaqdan zəifləmiş gözlərimə işiq ,qollarıma güc,xəstə ruhuma sevins verdi,Səni səsləməkdən batan səsimi açdı ...
Sənsiz illərimdə Səni çox günahlandırdım.Məndən əlinizi üzdüyünüzü sandım ...Azərbaycanım,mən sənsiz, Sən mənsiz bir heç olardıq !Anasız körpə,Vətənsiz vətən kimi...Sükür ki,qovuşağıq !Daha soyuqdan büzüşüb qalmayacağam.Soyuq havalarda isti qoynunda qizinacağam..
Mənə və digər işğal olunmuş torpaqların uğrunda döyüş aparan övladlarına ,qısa və itkisiz qələbə arzu edirəm..Axi mən xanəndələr yetişdirən torpağam...Musiqi dinləmək mənə ən böyük təsəlli .İndi çox dinlədiyim mahnını Sənə ,əsgər oğullarına,və mərd əsgərləri ,vətənpərvərlik ruhunda yetişdirən analara ərmağan edirəm!
Gün deyəsən həmin gündür ay ana,
Səbirli ol,qurban olum, ağlama.
Bax səsimiz yayılıbdır,hər yana .
Qarabağdan salam var Azərbaycana !
Şusam bizi neçə ildir , səsləyir !
Çağırır ki, təkəm tez gəlin deyir.
Murov dağından, uca bir səs gəlir,
Qarabağdan salam var Azərbaycana !
Sağlıqla qal,Azərbaycanım...Tezliklə görüşənədək!
Mən Azərbaycanam! #
24.11.2020.
Şəki şəhəri.Süleymanova Ümmü