mayor əhmədov namiq

hafiz
Mayor Əhmədov Namiq:
mayor əhmədov namiq
foto
Namiq Əhmədov 1984-cü ildə Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı qəsəbəsində anadan olub.Ailəli idi, bir oğul və bir qız atası idi.Namiq Əhmədov Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru idi.O, 2020-ci il iyulun 14-də Tovuz istiqamətində olan şiddətli döyüşlər zamanı şəhid olub.
İyulun 14-də Namiq Əhmədov, doğulduğu Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı qəsəbəsində dəfn olundu.

ətlə bağlı bilmədiklərimiz

sehranin guli
✅Həkim ətlə bağlı daha bir MİFİ PUÇ ETDİ
🍖Ət yeyənlər vegetarianlardan daha uzun yaşayır.
🍖Publika.az xəbər verir ki, bu barədə tibb elmləri namizədi, qidalanma üzrə mütəxəssis İnna Kononenko "Beşinci kanal"a müsahibəsində söyləyib. O bildirib ki, bunun elmi izahı var, amma işləməsi üçün qidalanmaya düzgün yanaşmaq lazımdır:
🍖"Bədənimizdə hər şey demək olar ki, zülaldan ibarətdir. Vegetarianlar protein azlığının təsirini dərhal hiss etmir. Əlbəttə ki, yaşla bu daha çox özünü göstərməyə başlayır. Odur ki, ət yeyənlər vegetarianlardan daha uzun yaşayır. Bədənin yaşlanmasının iki əsas göstəricisi var, onlardan birincisi, ümumi karotid arteriyadakı damar divarının qalınlığıdır: nə qədər böyükdürsə, insan daha sürətlə qocalır. Burada vegetarianlar və veqanlar daha yaxşı nəticələr əldə edirlər, lakin ət yeyənlər B12, D3, K2 vitaminlərini qəbul etdikdən sonra hər şey normaya düşür.
🍖İkinci göstərici, mitoxondrinin işidir: nə qədər yaxşı işləsə, bədən özünü daha yaxşı hiss edir. Və bu parametrdə ət yeyənlər mütləq liderdir, çünki bu hüceyrələrin əsasını ətdə olan L-karnitin təşkil edir".
🍖Mütəxəssis sonda bədənin müxtəlif çeşidli maddələrə və amin turşularına ehtiyac duyduğunu, əti rasiondan çıxardığımız zaman bu çatışmazlığı ödəməyin fiziki cəhətdən mümkün olmadığını da vurğulayıb.
🍖Məlumat üçün bildirək ki, bəzi mütəxəssislər ətin ömrü qısaltdığını, heyvan kəsilən zaman qanda stress hormonları ifraz olunduğunu və bunun bədənə mənfi təsir etdiyini iddia edir.

nüvə yanacağın dövrəsi

maleka
Nüvə yanacağın dövrəsi
Nüvə enerjisinin istehsalı bir neçə ardıcıl mərhələdə (etap) aparılır: uran şaxtalarında nüvə yanacağının çıxarılması, lazımi halda onun zavodlarda zənginləşdirilməsi, yanacağın “tərkib hissələrinin” istehsalı, onların güclü reaktora yerləşdirilmə və xüsusiləndirilmiş müəssisəyə göndərilməsi.
Ətraf mühitin çirklənməsi ehtimalı göstərilən əməliyyatlarda əhəmiyyətli dərəcədə müxtəlifdir.Əgər reaktorları “sıfıra bərabər tullantıları ilə” özümüzə təsəffür ediriksə, zavodlarda nüvə yanacağının tullantısız istehsalı ağılabatmazdır. Bunu təsdiq etmək üçün belə bir misal gətirək: gücü 900 MbT olan yüngül suda işləyən, hər ildə 1/3 dəyişilən reaktorun oxu özündə 92 T 3% zənginləşmiş uran daxil edir. Nüvə enerjisinin istehsalı Milli proqrama görə yalnız Fransada 1985 ildə 1500 T, 2000-ci ildə isə 5000 T nüvə yanacağı hazırlanıb.
Radioaktiv elementlərlə blok, müəyyən müddət batereyada işləyərək boşaldılır, lakin onu əlavə 150 gün reaktorda dezaktivasiya üçün saxlayırlar. Bu ona görə lazımdır ki, 1 kVt müvafiq olan parçalanan maddənin kütləsi, batereyadan çıxardıqda 1 m məsafədə 700 ber/saat şuallanma dozası verir.
Sonra radioaktov maddə bütün mümkün olan ehtiyat tədbirləri ilə hazırlanma zavodlarına göndərilir, hardaki onlardan hər şeydən əlavə plutoniy – 239 ayırırlar.
Bu zavodlar, ətraf mühitin radioaktiv maddələrlə çirklənməsinin ən ciddi mənbəyidirlər. Radioaktiv elementlərin çox hissəsi axar sularda olur. Onlar yığılır və germetik qablarda saxlanılır. Lakin kripton 85 və ksenon-133, necə ki, yod-131-in bir hissəsi, radioaktiv tullantıların sıxılması üçün istifadə olunan buxarlandırıcıdan atmosferə düşürlər. Bundan əlavə tritiy və parçalanma məhsullarının bir hissəsi (stronsiy-90, tseziy-137, ruteniy-106, tseziy-144 və yod-131) az aktiv maddələrlə çaylara və dənizlərə atılır. Böyük olmayan nüvə yanacağı istehsal edən bir zavod ildə 500dən 1500 m3 qədər bu radioaktiv qarışıqlarla çirklənmış sular tullayır.
Ətraf mühitin atom sənayesinin tullantıları ilə çirklənməsinin potensial inkanlarına aid misal gətirək. Əgər ABŞ-da enerjinin istehsalı PWR tipli reaktorlarla təmin olunacaqsa, bu halda ölkədə illik tullantıların miqdarı 8mln Xirosimaya tullanan atom bombasının yaratdığı tullantıların həcminə bərabər olaraq 8,6·109Ku bərabər olan 4250 t tullantı bastırmaq lazımdır.
Radioaktiv tullantıların tam təhlükəsizliyi üçün lazım olan dezaktivasiya vaxtı, təxminən 20 yarımparçalanma müddətinə (perioda) bərabərdir. Bu o deməkdir ki, tullantıların biosferdən kənar saxlanılmasının müddəti son dərəcədə böyükdür. Belə ki, seziy-137 ilə (yarımparçalanma müddəti 32 il) çirklənmiş tullantılar üçün 640 ilə bərabərdir və plutoniy-239 (yarımparçalanma müddəti 24 500) ilə çirklənmə halında 490 000 il. Yeganə radioaktiv tullantıların probleminin mümkün həlli (ətraf mühitin çirkləndirmə riski olmaya) onların su horizontları ilə əlaqəsi olmayan duz şaxtalarında saxlanılmasıdır. Ondan əlavə duz şaxtaları üst layın bərpası qabiliyyətinə malikdirlər, bu da germetikliyin saxlanılmasına imkan verir.
O biri tərəfdən, müasir texnologiya kripton-85 və tritiy daxil olan qazdan və mayedən ayırmaq imkan vermir. Lakin bu onların biosferdən kənara çıxarmasının qarşısını almır. Çox kəskin sual yaranır: əgər kripton və tritiyin ətraf mühitə atılması indiki templərlə davam etsə, atom energetikasının inkişafı yaxın bir vaxtda atmosferin və okeanların çirklənməsi ilə məhdudlaşaçaq.

şəhid mahmudov rəşad

hafiz
Şəhid Baş leytinant Mahmudov Rəşad:
şəhid mahmudov rəşad
foto
Rəşad Mahmudov 1992-ci ildə Biləsuvar rayonunun Aşağı Cürəli kəndində anadan olub.Rəşad Mahmudov Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı idi.O, 2020-ci il iyulun 13-də Tovuz istiqamətində olan şiddətli döyüşlər zamanı şəhid olub.İyulun 13-də Rəşad Mahmudov, doğulduğu Biləsuvar rayonunun Aşağı Cürəli kəndində dəfn olundu.
Hörmətlə anırıq:

Lin Yutang

gulu1096
*_▪️Harda çox sayda polis varsa, orada azadlıq yoxdur. Harda çox əsgər varsa, orada sülh yoxdur. Harda çox hüquqşünas varsa, orada ədalət yoxdur._*



_✒️Lin Yutang_

rus dilində bilgilər

marketolog
Теория разбитых окон

В 1980-х годах Нью-Йорк представлял собой адский ад. Там совершалось более 1 500 тяжких преступлений КАЖДЫЙ ДЕНЬ. 6-7 убийств в сутки. Ночью по улицам ходить было опасно, а в метро рисковано ездить даже днем. Грабители и попрошайки в подземке были обычным делом. Грязные и сырые платформы едва освещались. В вагонах было холодно, под ногами валялся мусор, стены и потолок сплошь покрыты граффити.

Вот что рассказывали о нью-йоркской подземке:
«Выстояв бесконечную очередь за жетоном, я попытался опустить его в турникет, но обнаружил, что монетоприемник испорчен. Рядом стоял какой-то бродяга: поломав турникет, теперь он требовал, чтобы пассажиры отдавали жетоны лично ему. Один из его дружков наклонился к монетоприемнику и вытаскивал зубами застрявшие жетоны, покрывая все слюнями. Пассажиры были слишком напуганы, чтобы пререкаться с этими ребятами: «На, бери этот чертов жетон, какая мне разница!» Большинство людей миновали турникеты бесплатно. Это была транспортная версия дантова ада».

Город был в тисках самой свирепой эпидемии преступности в своей истории.
Но потом случилось необъяснимое. Достигнув пика к 1990-му году, преступность резко пошла на спад. За ближайшие годы количество убийств снизилось на 2/3, а число тяжких преступлений – наполовину. К концу десятилетия в метро совершалось уже на 75 % меньше преступлений, чем в начале. По какой-то причине десятки тысяч психов и гопников перестали нарушать закон.

Что произошло? Кто нажал волшебный стоп-кран и что это за кран?
Его название – «Теория разбитых окон». Канадский социолог Малкольм Гладуэлл в книге «Переломный момент» рассказывает:

«Разбитые окна» — это детище криминалистов Уилсона и Келлинга. Они утверждали, что преступность — это неизбежный результат отсутствия порядка. Если окно разбито и не застеклено, то проходящие мимо решают, что всем наплевать и никто ни за что не отвечает. Вскоре будут разбиты и другие окна, и чувство безнаказанности распространится на всю улицу, посылая сигнал всей округе. Сигнал, призывающий к более серьезным преступлениям».

Гладуэлл занимается социальными эпидемиями. Он считает, что человек нарушает закон не только (и даже не столько) из-за плохой наследственности или неправильного воспитания. Огромное значение на него оказывает то, что он видит вокруг. Контекст.

Нидерландские социологи подтверждают эту мысль. Они провели серию любопытных экспериментов. Например, такой. С велосипедной стоянки возле магазина убрали урны и на рули велосипедов повесили рекламные листовки. Стали наблюдать – сколько народа бросит флаеры на асфальт, а сколько постесняется. Стена магазина, возле которого припаркованы велосипеды, была идеально чистой.

Листовки бросили на землю 33% велосипедистов.
Затем эксперимент повторили, предварительно размалевав стену бессодержательными рисунками.

Намусорили уже 69 % велосипедистов.
Но вернемся в Нью-Йорк в эпоху дикой преступности. В середине 1980-х в нью-йоркском метрополитене поменялось руководство. Новый директор Дэвид Ганн начал работу с… борьбы против граффити. Нельзя сказать, что вся городская общественность обрадовалась идее. «Парень, займись серьезными вопросами – техническими проблемами, пожарной безопасностью, преступностью… Не трать наши деньги на ерунду!» Но Ганн был настойчив:

«Граффити — это символ краха системы. Если начинать процесс перестройки организации, то первой должна стать победа над граффити. Не выиграв этой битвы, никакие реформы не состоятся. Мы готовы внедрить новые поезда стоимостью в 10 млн. долларов каждый, но если мы не защитим их от вандализма – известно, что получится. Они продержатся один день, а потом их изуродуют».

И Ганн дал команду ощищать вагоны. Маршрут за маршрутом. Состав за составом. Каждый чертов вагон, каждый божий день. «Для нас это было как религиозное действо», — рассказывал он позже.

В конце маршрутов установили моечные пункты. Если вагон приходил с граффити на стенах, рисунки смывались во время разворота, в противном случае вагон вообще выводили из эксплуатации. Грязные вагоны, с которых еще не смыли граффити, ни в коем случае не смешивались с чистыми. Ганн доносил до вандалов четкое послание.

«У нас было депо в Гарлеме, где вагоны стояли ночью, – рассказывал он. – В первую же ночь явились тинейджеры и заляпали стены вагонов белой краской. На следующую ночь, когда краска высохла, они пришли и обвели контуры, а через сутки все это раскрашивали. То есть они трудились 3 ночи. Мы ждали, когда они закончат свою «работу». Потом мы взяли валики и все закрасили. Парни расстроились до слез, но все было закрашено снизу доверху. Это был наш мэссидж для них: «Хотите потратить 3 ночи на то, чтобы обезобразить поезд? Давайте. Но этого никто не увидит»…

В 1990-м году на должность начальника транспортной полиции был нанят Уильям Браттон. Вместо того, чтобы заняться серьезным делом – тяжкими преступлениями, он вплотную взялся за… безбилетников. Почему?

Новый начальник полиции верил – как и проблема граффити, огромное число «зайцев» могло быть сигналом, показателем отсутствия порядка. И это поощряло совершение более тяжких преступлений. В то время 170 тысяч пассажиров пробирались в метро бесплатно. Подростки просто перепрыгивали через турникеты или прорывались силой. И если 2 или 3 человека обманывали систему, окружающие (которые в иных обстоятельствах не стали бы нарушать закон) присоединялись к ним. Они решали, что если кто-то не платит, они тоже не будут. Проблема росла как снежный ком.

Что сделал Браттон? Он выставил возле турникетов по 10 переодетых полицейских. Они выхватывали «зайцев» по одному, надевали на них наручники и выстраивали в цепочку на платформе. Там безбилетники стояли, пока не завершалась «большая ловля». После этого их провожали в полицейский автобус, где обыскивали, снимали отпечатки пальцев и пробивали по базе данных. У многих при себе оказывалось оружие. У других обнаружились проблемы с законом.

«Для копов это стало настоящим Эльдорадо, – рассказывал Браттон. – Каждое задержание было похоже на пакет с поп-корном, в котором лежит сюрприз. Что за игрушка мне сейчас попадется? Пистолет? Нож? Есть разрешение? Ого, да за тобой убийство!.. Довольно быстро плохие парни поумнели, стали оставлять оружие дома и оплачивать проезд».

В 1994 году мэром Нью-Йорка избран Рудольф Джулиани. Он забрал Браттона из транспортного управления и назначил шефом полиции города. Кстати, в Википедии написано, что именно Джулиани впервые применил Теорию разбитых окон. Теперь мы знаем, что это не так. Тем не менее, заслуга мэра несомненна – он дал команду развить стратегию в масштабах всего Нью-Йорка.

Полиция заняла принципиально жесткую позицию по отношению к мелким правонарушителям. Арестовывала каждого, кто пьянствовал и буянил в общественных местах. Кто кидал пустые бутылки. Разрисовывал стены. Прыгал через турникеты, клянчил деньги у водителей за протирку стекол. Если кто-то мочился на улице, он отправлялся прямиком в тюрьму.

Уровень городской преступности стал резко падать – так же быстро, как в подземке. Начальник полиции Браттон и мэр Джулиани объясняют: «Мелкие и незначительные, на первый взгляд, проступки служили сигналом для осуществления тяжких преступлений».

Цепная реакция была остановлена. Насквозь криминальный Нью-Йорк к концу 1990-х годов стал самым безопасным мегаполисом Америки.

Волшебный стоп-кран сработал
На мой взгляд, Теория разбитых окон довольно многогранна. Можно применить ее к разным областям жизни: общению, воспитанию детей, работе… В следующем посте я покажу, какое отношение она имеет к «гармонии с собой и миром» – нашему мироощущению и способу жить.

Гармонии вам!

xarici dil

sehranin guli

Xarici dil bilmək bizim üçün inkişaf yoludur. Dil biliklərimiz hər nə qədər yüksək olsa bir o qədərdə bizlərə fayda verər və biz kimlərəsə fayda verərik. Düşünün bir addımda iki qazanc,iki fayda bu bizim mənəvi yüksəlişimizə də təsir edir. Lakin hər kəs dil öyrənə bilmir. Bu video sizlər üçündür. Baxın, öyrənin, öyrədin.

Qəhrəmanlarımızı tanıyaq

sehranin guli
Qəhrəmanlarımızı tanıyaq
foto


Hər kəs tarixə adını yazdıra bilər, hər kəs özü ilə öyünə bilər, hər kəs deyə bilər mənim qəhrəmanlarım var , elə məsələn götürək erməni millətin öz həlak olmuş hərbiçilərin qəhrəman adlandırırlar. Mən sizə bu gündən əsl qəhrəman oğulları tanıdacam.
Polad İsrayıl oğlu Həşimov 2 yanvar 1975- ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Polad Həşimov əslən Qəbələ rayonunun vəndam kəndindəndir. Orta təhsilini Sumqayıt şəhərində ilk öncə 28 nömrəli, daha sonra isə 34 nömrəli məktəbdə alıb. Polad Həşimov Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəbi bitirib. Şəhidimiz ailəli idi, iki oğul, bir qız atası idi.
2003-cü ildə mayor qismində Heydər Əliyevin Sərancamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2009-cu ildə isə o,artıq polkovnik-leytenant qismində Prezident İlham Əliyevin Sərancamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2014-cü il iyunun 25-də III dərcəli Vətənə xidmətə görə ordeni ilə təltif edilən Polad Həşimov,2016-cı ilin Aprel döyüşlərində göstərdiyi qəhrəmanlığa görə II dərəcəli "Vətənə xidmətə görə "ordeni mükafatlandırılır. 2016- cı ilin 2-4 aprelində cəbhə boyu baş verən döyüşlər zamanı , Talış qəsəbəsi uğurunda gedən döyüşləri aparan 1- ci Ordu Korpusunun Qərargah rəisi təyin olunub. 2019-cu il iyunun 25-də Polad Həşimova general mayor ali rütbəsi verilir. Daha sonra isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 3-cü ordu Korpusunun Qərargah rəisi təyin olunur. General mayor 2020-ci il iyulun 14-də Tovuz istiqaməti zamanı baş verən şiddətli döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin hücum cəhdinin qarşısını alarkən qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. İyulun 14-də general mayor Polad Həşimovun nəşi ilk öncə doğulduğu Qəbələ rayonunun Vəndam qəsəbəsinə, sonra isə yaşadığı Sumqayıt şəhərinə gətirildi. General iyulun 15-də II Fəxri Xiyabanda, onunla birlikdə şəhid olan polkovnik İlqar Mirzəyev ilə yanaşı dəfn olundu. Vida mərasimində Müdafiə naziri Zakir Həsənov, Müdafiə nazirinin müavini Ramiz Tahirov, Baş Qərargah rəisi Nəcməddin Sadıkov, Prezident Administrasiyasının Hərbi məsələlər şöbəsinin müdir müavini Yaşar Əliyev, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətin başçısı Eldar Əzizov iştirak etmişdir.
Sonda isə onu demək istəyirəm ki, Qəhrəmanlar unudulmalı deyil, unudulmur, unudulmayacaq...🇦🇿🇦🇿
(yazar:Eyyubova Zeynəb)

alma

shabi
Alma — Azərbaycanda almanın üç yüzə qədər müxtəlif növü və çeşidi vardır. Bunlardan altmışı sənaye üçün əhəmiyyətlidir. Digər şirəli meyvələrdən almanın üstünlüyü odur ki, onu bütün il boyu saxlayıb istifadə etmək mümkündür. Almanın yetişmə fəsli aşağıdakı kimidir: yay (iyul, avqust), payız (sentyabr, oktyabr), qış (noyabrdan fevral ayına qədər). Eyni sort alma iqlim şəraitindən asılı olaraq yetişmə dövrünü dəyişə bilər. Almanın növündən və sortundan asılı olaraq rəngi, dadı və ətri müxtəlif olur.
Almanın tərkibində 5-24 %-ə qədər şəkər, 1,3 %-ə yaxın üzvü turşular (alma, limon, kəhraba), pektin və aşı maddələri, B və C vitaminləri, karotin, mineral maddələrdən isə kalium, natrium və dəmir duzları vardır. Almada olan dəmir duzu böyük müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. Almanın tərkibində olan şəkərin əsas hissəsini qlükoza və fruktoza təşkil edir ki, onlar da ürək damar sistemi üçün çox faydalıdır.

Almadan təbii halda istifadə etməklə yanaşı, bir sıra qiymətli konservləşdirilmiş məhsullar – kompot, mürəbbə, povidlo, şirə, püre və s. hazırlanır. Bu məhsulların çox böyük müalicəvi əhəmiyyəti vardır. Almanın və ondan hazırlanan müxtəlif konserv məhsullarının ürək zəifliyinə, qanazlığına, xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərinə, eləcə də vitamin azlığına çox yaxşı müalicəvi təsiri olur.

qubadlı rayonu

markalogiya
*QARABAĞ AZƏRBAYCANDIR*🇦🇿✊


*QUBADLI RAYONU*


_Qubadlı rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. 14 mart 1933-cü ildə yaradılmışdır. İnzibati mərkəzi Qubadlı şəhəridir._


*ÖLKƏ*- _AZƏRBAYCAN_🇦🇿

*İNZİBATİ MƏRKƏZ*- _QUBADLI_

*SAHƏSİ*- _802[1] km²_


*HÜNDÜRLÜK*- _520 M_

*ƏHALİSİ*- _40,2 MİN NƏFƏR (1 YANVAR, 2017-ci il) NƏFƏR_

*İSO KODU*- _AZ-QBI_

*POÇT İNDEKSİ*- _AZ-3900_

*AVTOMOBİL NÖMRƏSİ* _39_


https://az.m.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Qubadli_in_Azerbaijan.svg






https://az.m.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Qubadli_Rayon.svg



*İnzibati bölgüsünə 1 şəhər, 93 kənd, 31 inzibati-ərazi dairəsi aiddir. Ərazisində 115 iri və orta müəssisə , 11 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 56 ümumtəhsil məktəbi, 1 texniki peşə məktəbi, 4 xəstəxana və tibb müəssisəsi, 111 mədəniyyət ocağı vardır. Qubadlı rayonu ilə Bakı arasında olan məsafə 404 km-dir*


*TARİXİ*⌛


_Qubadlı toponimi Qubadlı tirəsinin adı ilə bağlıdır. 1823-cü ilə aid mənbəyə görə, Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan kəndə məxsus torpaq sahəsini pulla satın almış və qardaşı Mehdiqulu xana bağışlamışdı. Azərbaycanın şimalının Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra viranə qalmış kəndi rus generalı P.S.Kotlyarevski göstərdiyi xidmətin müqabilində Hacı Ağalar bəy adlı birisinə vermişdir._

*Versiyalardan birinə görə, Qubadlı toponimi V–VI əsrlərdə yaşamış Sasani hökmdarı I Qubadın adı ilə bağlıdır.*

_Tarixdə Bərgüşad mahalı kimi tanınan hazırkı Qubadlı rayonu XVIII əsrin ortalarına qədər Zəngəzur mahalının tərkibində Cənubi Azərbaycan dövlətinin Qaradağ xanlığına inzibati ərazi vahidi kimi tabe olmuşdur. Lakin sonradan zəmanəsinin görkəmli şəxsiyyəti olan Qarabağ xanı Pənahəli xanın uzaqgörən siyasəti və əzmkarlığı sayəsində Zəngəzurun ayrılmaz qismi kimi Qarabağ xanlığının idarəçiliyinə verilmişdir._

*Hələ indiyə qədər Bərgüşad toponimi tamamilə dəqiq izah olunmayıb. XIX əsrin 50-ci illərinə aid ədəbiyyatda Naxçıvanda bərgüşad adlı türkdilli tayfanın adı çəkilir. Bu tayfa adını Bərgüşad zonasından alıb. Səfəvi dövründə bərgüşad qızılbaş tayfalarının tərkibinə daxil idi. Orta əsrlərdə Bərgüşad mahalı Araza tökülən Həkəri çayı ilə Bərgüşadçay arasındakı ərazini əhatə etmişdir.*

_Bir çox tədqiqatçılara görə, birinci komponenti təşkil edən bərgü sözü qədim türk mənşəli barq tayfasının adındandır. Çingiz xanın oğlu Çuçini 1207-ci ildə qərbə doğru yürüşü zamanı başqa tayfalarla yanaşı bərgü tayfasının torpaqlarını tutması faktı tarixdən məlumdur. İran tarixçisi Fəxrəddin Mübarəkşah (XII) 58 türk tayfası arasında bərgü tayfasının da adını çəkib. Fəzlullah Rəşidəddin (XIII əsr) bu etnonimi bərküt (bərgülər) kimi qeydə almışdır. Tədqiqatçıların fikrinə görə, bərgülər monqol işğalından xeyli əvvəl Azərbaycanda məskunlaşmışlar. Toponimin tərkibindəki şad/şat sözü isə bir növ cəmlik bildirir. Bərgüşad dağları, Bərgüşad çayı, Bərgüşad çökəyi toponimləri "bərgülərin dağı", "bərgülərin çayı", "bərgülərin çökəyi" mənasındadır. XV əsr Azərbaycan şairi Bədr Şirvaninin əsərlərində də Bərgüşad coğrafi adı çəkilir. Bərgüşad toponimi çox geniş coğrafi areala sahibdir. Ucar rayonunda Bərgüşad adlı kənd var._

*Azərbaycan xalqının tarixi tarixi faciəsi kimi yaşanan 1921-ci ildə rus-erməni, eləcə də daşnak-bolşevik ittifaqının məntiqi nəticəsi olaraq, imperiya mahalı iki yerə bölmüşdür. Qubadlı, Laçın və Zəngilan rayonları çətinliklə də olsa, Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazisində qalmışdır. Çox keçmədən bu cür bölgü erməni-rus cütlüyünü tam təmin etmədiyindən gələcəkdə həmin rayonları da Ermənistan ərazilərinə qatmaq məqsədilə Qubadlı, Laçn və Kəlbəcər rayonlarında Azərbaycan Respublikasının tərkibində "Qırmızı Kürdüstan" adında muxtariyyət təşkil olunmuşdur. Bununla yanaşı, hər üç rayon ərazi vahidi kimi öz statuslarını saxlamışdır. Bu muxtariyyətə qarşı qubadlılar sözün həqiqi mənasında əsl mübaribə aparmışlar. Xüsusilə Əlyanlı kəndinin sakinlərinin bu qərara qarşı fədakar mübarizəsi çox böyük hörmətə layiqdir. Bir neçə ildən sonra Qarabağın Ermənistana verilməməsi, Azərbaycan Respublikasının tərkibində və tabeçiliyində saxlanılması məsələsi həll olunandan sonra "Qırmızı Kürdüstan" muxtariyyəti öz əhəmiyyətini itirdi.*

_Qubadlı rayonu 1933-cü ildə Qubadlı kəndinin əsasında təşkil olunub. 1963-cü ildə ləğv edilərək ərazisi Zəngilan rayonu ilə birləşdirilib. 1964-cü ildə yenidən müstəqil rayon olub._

*31 avqust 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 oktyabr 2020-ci il ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilib.*


*COĞRAFİYASI*


*Qubadlı rayonu şimaldan Laçın, cənubdan Zəngilan, şərqdən Xocavənd və Cəbrayıl rayonları, qərbdən Ermənistanla həmsərhəddir. Bazarçay (Bərgüşad), Həkəri, Kiçik Həkəri, Meydan dərəsi çayları və çoxlu bulaqlar rayonun əsas su mənbəyidir.*


*RELYEFİ*

_Qubadlı rayonunun səthi, əsasən, dağlıqdır. Ərazisi Qarabağ silsiləsinin cənub-qərb (Topağac dağı – 2010 m, Pirdağ-1316 m), Bərgüşad silsiləsinin şərq (Hərtis dağı – 1277 m) və Qarabağ yaylasının cənub-şərq (Qurbantəpə dağı – 1075 m) hissəsinə daxildir. Qarabağ yaylasının cənub-şərq qurtaracağı olan Yazı düzü (Bazarçay və Həkəri çayı arasında) ərazidə 450 m-dək alçalır. Ərazidə Qarabağ silsiləsi maili və dalğalı İncə düzünə keçir. Yura-Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Əqiq yatağı var. Çayları Bazarçay, Həkəri və onların qollarıdır (Kiçik Həkəri, Meydandərəsi və s); bunlardan suvarmada istifadə edilir._


*TƏBİƏTİ*

_Rayonda əsasən, qəhvəyi dağ-meşə torpaqları yayılmışdır. Əsas bitki örtüyü kollu və seyrək meşəli çəmənlərdir. Dağ meşələri (fıstıq, palıd, vələs və s.) var. Meşələrin sahəsi 13,2 min hektardır. Heyvanları ayı, canavar, vaşaq, tülkü, boz dovşan, süleysin, oxlu kirpi və s-dir. Quşlardan boz kəklik, turac, qırqovul, göyərçin və s. var. Rayonda Qubadlı yasaqlığı təşkil edilib._


*İQLİMİ*

_İqlimi əsasən mülayim isti və quru subtropikdir. Orta tempratur yanvarda düzən yerlərdə 1 dərəcədən dağlıq yerlərdə – 4 dərəcəyə qədər, iyulda müvafiq olaraq 26 və 14 dərəcədir. İllik yağıntı 400–600 mm-dir_


*TANINMIŞ ŞƏXSLƏRİ*


Mir Sədi ağa — Övliya
Əliyar Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
Şükür Həmidov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
Mais Bərxudarov — General-mayor
Qaçaq Nəbi — Azərbaycanın xalq qəhrəmanı, XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycanda "Qaçaq Hərəkatı"nın fəal iştirakçısı.
Həcər — Azərbaycanın xalq qəhrəmanı Qaçaq Nəbinin həyat yoldaşı və silahdaşı.
Eldar Baxış — şair, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Bəhlul Behcət — Ədəbiyyatşünas, qazı, Zəngəzur qəzasının sonuncu qazısı
Mir Mehdi Xəzani — Tarixçi, şair
Əli Əmiraslanov — Geoloq-alim, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, SSRİ EA-nın ilk azərbaycanlı müxbir üzvü (1953)
Süleyman Rəhimov — Azərbaycan-sovet yazıçısı, nasiri, siyasətçisi, Azərbaycan SSR xalq yazıçısı (1960), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1975).
Ramiz Rövşən — Şair, yazıçı, esseist, kinossenarist, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1981). Azərbaycan Respublikasının Xalq şairi (2019).
Valeh Bərşadlı — General, Azərbaycanın müdafiə naziri.
Rauf Abdullayev — Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bаş dirijоru, professor, Azərbaycan SSR xalq artisti (1982), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (1988), "İstiqlal" ordeni (2017), "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı laureatı (2018).



*KİTABDAN İNCİLƏR*💡

Tarixdə 5 mart!

gulu1096
*Tarixdə bu gün- 5 mart*



🌷1821 — Ceyms Monro ikinci dəfə ABŞ prezidentliyinə gətirildi.
🌷1831 — Lənkəranda Rusiya işğalına qarşı üsyan başlamışdır.
🌷1950 — Eskişehirdə sel fəlakəti zamanı 25.000 min ev dağıldı, 50.000 min isnan evsiz qaldı və 6 nəfər boğularaq həyatını itirdi.
🌷1966 — Boeing 707 sərnişin təyyarəsi Fuji dağına çırpılması nəticəsində 124 insan həyatını itirdi.
🌷1992 — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyasında Xocalı faciəsi ilə bağlı müzakirələrə başlanılmışdır. Parlamenti mühasirəyə almış xalq kütlələrinin etirazı və müxalifətin təzyiqi altında Ali Sovetin sədri Elmira Qafarova istefa verməyə məcbur olmuşdur.
🌷1994 — ABŞ türk əsgərlərinin Bosniya və Herseqovinaya getməsinə razılıq verdi.
🌷2001 — Məkkədə izdiham zamanı 35 zəvvar dünyasını dəyişdi.

roza parks

nurlan mamiyev
📸 1956-cı ilin 21 dekabrında çəkilən bu fotoda afroamerikalı aktivist, ictimai xadim Roza Parks Montqomeri (ABŞ) avtobusunun ön oturacağında oturub. O vaxtkı qaydalara görə avtobuslarda ilk dörd sıra ağdərili sərnişinlər üçün nəzərdə tutulmuşdu.

1955-ci il dekabrın 1-də Roza Parks yerini ağdərili bir kişiyə vermədiyi üçün məhkəmə tərəfindən 14 dollar cərimə edilir. Bu hadisə böyük etiraz mitinqlərinin başlanğıcı olur. Hərəkata Martin Lüter Kinq başçılıq edir. Etirazçılar avtobuslara minməkdən imtina edir, ictimai nəqliyyatda irqi ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılmasını istəyir. Qaradərili əhali Montqomeri şəhərinin 70 faizini təşkil etdiyindən ictimai nəqliyyatda da onların sayı çox idi. Bu səbəbdən boykot nəqliyyat şirkətlərinin qazancına ağır təsir göstərir. Təzyiqlər qarşısında çarəsiz qalan Montqomeri rəhbərliyi 1956-cı ilin 20 dekabrında qaradərililərin avtobuslarda istədikləri yerdə oturmaq hüququnu tanıyan fərman verir. Beləliklə 381 gün davam edən boykot dayandırılır. Səhəri gün Roza Parks, bax bu "qələbə fotosu"nu çəkdirir.

Roza Parks 2005-ci ildə 92 yaşında vəfat edib və onun foto çəkdirdiyi bu avtobus hazırda "Henry Ford" muzeyində saxlanılır.

mənbə: Albom
roza parks
foto

naxçıvanın xarici ticarət dövriyyəsi 12-dən çox artıb

fidan19
Bu ilin yanvar-mart aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasının xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 2020-ci ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 12,3% azalaraq 79 733,8 min ABŞ dolları təşkil edib.

Goldnews.ml xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Statistika Komitəsindən "APA-Economics"ə verilən məlumata görə, 2020-ci ilin yanvar-mart aylarının göstəricisi ilə müqayisədə bu ilin ilk rübündə ixracın həcmi 0,6% artaraq 53 851,9 min dollar olub.

Hesabat dövründə idxalın həcmi 25 881,9 min dollar təşkil edib ki, bu da 2020-ci ilin müvafiq göstəricisi ilə müqayisədə 48,2% çoxdur.

Nəticədə, 27 970 min dollarlıq müsbət saldo yaranıb.naxçıvanın xarici ticarət dövriyyəsi 12-dən çox artıb
foto

ən yüksək kəndə gedək..

ilkane musayeva
ən yüksək kəndə gedək..
foto

Doğma yurdumuzun bir çox gəzməli, görməli yerləri var. Hansıki yalnız xaricilərin deyil, özümüzündə heyranlıqla gəzə biləcəyi guşələr. Bu gün sizlərə Xınalıq kəndindən danışacam. Biz həmişə xaricə getmə həvəsində oluruq. Məndə onlardan biriyəm. Amma fikrimcə hamımız heç olmasa bir dəfə ölkəmizin hər bir guşəsində olmalıyıq. Bu gün Xınalığa səyahət edək.
Xınalıq dünyanın ən yüksək yaşayış məntəqələrindən biridir. Dəniz səviyyəsindən 2350 metr yüksəklikdə yerləşir. Bu kənd 5000 illik tarixə malikdir. Kənd, Bakı şəhərindən 225 km məsafədə, Quba şəhərindən isə 57 km cənub-qərbdə yerləşir. Kəndin adının onun tarixi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Xınalıq adı günəş çıxanda onun qarşısında yerləşən dağın rənginə uyğun verilmişdir. Kəndə yerli əhali öz dilində Kətiş deyir. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən, hətta dünyanın müxtəlif ölkələrindən də bu kəndi görməyə gələnlərin sayı çoxdur və artır.
Kəndə gələn turistlər təklif olunan kirayə evlərdə qala bilərlər.
Kəndin ətrafında çox sayda bulaqlar və mağaralar var. Kənddən 14 km məsafədə isə Şah yaylağı yerləşir.
Xınalıqdan 7 kilometr məsafədə olan Tufandağın ətəyində 3500 metr hündürlüyündə 3 müxtəlif göl yerləşir. Göllər bulaq suyu və qar hesabına yaranmışdır. Amma göllərin arasındakı gözəgörünməz əlaqə onların birləşmiş qablar kimi eyni səviyyədə qalmasına səbəb olur.
Xınalığın qəribə aurası var. Kəndə səyahət edənlər də sanki burda doğmalaşır. Xınalıq səyahəti zamanı tanış olan, münasibət quran və münasibətlərinin davamlılığını saxlayan neçə neçə insanlar, hətta burada ömürlərini birləşdirən çox insanda olub hansıki hərəsi dünyanın bir ucundan gəlib burda tanış olub ailə həyatı qurublar. Turistlərin eləcədə ölkəmizin müxtəlif bölgələrindən buraya gəlib, burda tanış olub evlənənlər çox olduğu üçün hətta bu kəndə “bəxt açan kənt” deyirlər.
Həmçinin burada fərqli toxuculuq texnikasınan istifadə olunur. Xınalıqda yun ilə toxunan şallar bütün regionunda məşhurdur.
Xınalıq Azərbaycanın qədimliyinin notlarını, arxaik çalarları özündə yaşadan tarixi yurdlarındandır. Dağlar zirvəsində yerləşən Xınalıq obası özündə ucalığı, böyüklüyü, mərdliyi və dəyanəti qoruyur. Tariximizin isə canlı bir parçasıdır.
Xınalıqda kəndin müxtəlif inkişaf mərhələlərinə aid arxeoloji və etnoqrafik materiallar, xalçalar, gil və mis qablar, daş kitabələr, kitablar və daha bir çox əşyalar var. 12-ci əsr məscidi, 15-ci əsr məscidi və dağlar arasında bir neçə qədim qəbiristanlıq kimi tarixi yerlər vardır. Erkən insanların bir çox qədim müqəddəs mağarası vardır. Xınalığın sakinləri ənənəvi həyat tərzini qoruyub saxlamışlar. Toy, yas və digər mərasimlər, bir nəsildən digərinə miras qalan ayinlərlə ciddi şəkildə keçirilir.
Amma burada olan memarlıq abidələri arasında məscidlərin xüsusi yeri var.
Cümə məscidi Xınalığın ən böyük tikililərindəndir. Kənddə Şeyx Salbuzbaba məscidi, Qəmik məscidi, Cabbar baba piri, Möhüc baba piri, Xıdır Nəbi piri və Qüllə pirləri vardır.
Bu yerlər müqəddəsləşdirilmiş ziyarət yerləridir. Xınalıq ərazisində 31 türbə və ziyarətgah vardır. Onların 16-sı İslam dövrünə aiddir, qalanı isə islamaqədərki inanclarla bağlı olub və əhali tərəfindən qorunub saxlanmışdır.
Xınalıq öz dili olan yeganə kəntdir. Ancaq UNESCO bu dili ciddi təhlükə altında olan dillər siyahısına daxil edib. Artıq Xınalığın özündə belə bu dildə çox az adam danışır. Ancaq, dilin həyatda qalmasına ümid var. 300 şagirdi olan Xınalıq orta məktəbində Azərbaycan və ingilis dillərindən başqa Xınalıq dili də keçirilir.
Təmiz havasına görə Xınalıq həm də uzunömürlülər məskəni hesab edilir.
Avqust ayı Xınalıqda bal mövsümünün başlanğıcı kimi qeyd olunur. Yerli bal unudulmaz dadı və iyi ilə fərqlənir. Yerli insanlar deyirlər ki, Xınalıq balı bir çox xəstəliklərin müalicəsi üçün vasitədir. Payızda isə keçi əti mövsümünü xüsusi zövqlə qeyd edirlər.
Təbiət bu yurda özünəməxsus gözəllik bəxş edib. Avropanın ən yüksək yaşayış məskənlərindən olan Xınalığın başının üstü, demək olar ki, ilboyu buzlaqlarla örtülü olur.
İlin çox vaxtı Xınalığa getmək mümkün olmur. Çox zaman qar artıq payızda, sentyabr ayında yağmağa başlayır. Qışda isə temperatur -21 dərəcəyə qədər enə bilir.
Sərt hava şəraiti nəticəsində təkcə yol bağlanmır, həm də icmanın iqtisadi baxımdan əsas sütununu təşkil edən çobanlar qoyun-quzularını aşağı, daha isti ərazilərə köçürməli olurlar.
Buradan belə nəticəyə gələ bilərik ki, əgər rahat getmək istəsək bunun üçün ən yaxşı vaxt elə yay aylarıdır.