nisbilik nəzəriyəsi

nurlan mamiyev

Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsi nədir?

Albert Eynşteyn tərəfindən inkişaf etdirilən ümumi nisbilik nəzəriyyəsi mahiyyət etibarilə cazibə nəzəriyyəsidir. Bu nəzəriyyənin Nyutonun cazibə nəzəriyyəsindən əsas fərqi, cazibəni cisim kütlələrindən yaranan bir qüvvə ilə deyil, fəzanın əyriliyi ilə izah etməsidir. Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə görə kütlə yerləşdiyi məkanın əyilməsinə səbəb olur və iki nöqtə arasında hərəkət edən sərbəst cisimlər (üzərində heç bir qüvvə olmadan) aralarındakı ən qısa yolu izləyir.

Üç ölçülü fəzanın əyriliyini vizuallaşdırmaq çox çətin olduğundan, əyri məkanın nə demək olduğunu sadə bir nümunə ilə dəqiq izah edək: kürənin səthi iki ölçülü əyri fəzadır. Kürəni iki bərabər hissəyə bölən hər hansı bir dairədə bir-birinə yaxın iki nöqtə götürün və bu nöqtələrdən dairəyə dik iki paralel xətt çəkin. İki xətt arasındakı məsafə zamanla azalacaq və bir nöqtədə kəsişəcəklər. Başlanğıcda bir-birinə paralel olan iki xəttin sonrakı kəsişməsi yerin əyriliyinin nəticəsidir. Bu boşluqdan keçən işıq şüaları ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə görə çəkdiyiniz xətləri izləyəcəkdir.

Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi bir çox eksperimental məlumatlarla dəstəklənir. Məsələn, Merkuri orbitində müşahidə olunan dəyişikliklər ümumi nisbi nəzəriyyə tərəfindən böyük dəqiqliklə proqnozlaşdırılır. İşığın cazibə qüvvəsi ilə təsiri ümumi nisbilik nəzəriyyəsini də təsdiqləyir.
nisbilik nəzəriyəsi
foto